In dit artikel wordt uitgelegd of een kat gevaarlijk is voor zwangere vrouwen en wat de werkelijke risico’s zijn van toxoplasmose. Media-aandacht over mentale stoornissen en kattenbezit wordt genuanceerd: er is geen definitief wetenschappelijk bewijs voor een direct verband. Toxoplasmose wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii, maar besmetting via de kattenbak is zeer zeldzaam wanneer hygiënemaatregelen worden gevolgd. Veel vrouwen die katten hebben gehad, hebben al vóór hun zwangerschap antistoffen opgebouwd en lopen dan geen risico meer. Het artikel geeft concrete, praktische maatregelen om veilig samen te leven met een kat tijdens de zwangerschap en benadrukt dat het wegdoen van de kat niet nodig is.
Is een kat gevaarlijk voor zwangere vrouwen?
Op 6 juni 2015 veroorzaakte nieuwsblad Metro Holland erg veel onrust onder kattenbezitters. Ze plaatsten een bericht over een onderzoek waaruit zou blijken dat kinderen van mensen met katten een verhoogd risico hebben op mentale stoornissen. Een aantal lezers, waaronder ouders en zwangere vrouwen, reageerden geschrokken op Facebook. Ze reageerden dat ze hun kat direct de deur uit wilden doen om ieder risico te vermijden. Het is heel spijtig dat dit bericht door een aantal lezers klakkeloos werd aangenomen en dat de kat acuut weg moest, alleen maar op basis van één nieuwsbericht op Facebook…
In 2023 is er een aanzienlijk genuanceerder artikel verschenen met als uitkomst:
“Onderzoekers zijn het erover eens dat er beter en breder onderzoek nodig is voordat er definitieve conclusies kunnen worden getrokken.
‘Er zijn meer studies van hoge kwaliteit nodig op basis van grote, representatieve groepen om beter te kunnen zeggen of kattenbezit invloed heeft op het risico op psychische stoornissen.’”
Inhoudsopgave
Berichten over het gevaar van katten in relatie tot zwangerschap en kinderen verschijnen vaker in de media, maar er is helemaal geen reden tot paniek.
Nog steeds wordt door sommige artsen aangeraden om de kat weg te doen bij een zwangerschap omwille van het gevaar voor toxoplasmose. Toxoplasmose wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii, waarvoor de kat een gastheer kan zijn. Besmettingen ontstaan onder andere via onvoldoende verhit varkens-, schapen- of geitenvlees, via onvoldoende gewassen groenten, fruit en verse kruiden, via contact met besmette grond tijdens tuinieren, via zand, oppervlaktewater, rauw vlees tijdens de voedselbereiding en andere omgevingsbronnen waarin de parasiet voorkomt. Daardoor is in de praktijk meestal niet vast te stellen via welke bron iemand besmet is geraakt. Toxoplasmose is meestal een ongevaarlijke infectie, behalve tijdens de zwangerschap. Volgens Prof. Dr. Walter Foulon, gynaecoloog in het AZ VUB, is er geen reden voor paniek en kunnen er eenvoudige maatregelen genomen worden om besmetting te voorkómen.
Zeer belangrijk om te weten
Veel vrouwen zijn al vóór een zwangerschap in aanraking gekomen met Toxoplasma gondii en hebben daardoor afweerstoffen opgebouwd. Wanneer een vrouw vóór haar zwangerschap al geïnfecteerd is geweest, is de kans op problemen door een nieuwe infectie tijdens de zwangerschap doorgaans zeer klein.
Met een bloedonderzoek kan worden vastgesteld of er al antistoffen tegen Toxoplasma gondii aanwezig zijn.
Hoewel katten een belangrijke rol spelen in de levenscyclus van T. gondii, worden infecties vaak niet veroorzaakt door de aanwezigheid van een kat, maar door het eten van onvoldoende verhit vlees. Daarnaast wordt steeds duidelijker dat besmetting ook kan plaatsvinden via ongewassen groenten, fruit, kruiden en contact met besmette aarde.
Besmetting via de kattenbak is zeer zeldzaam wanneer de kattenbak dagelijks wordt verschoond en normale hygiënemaatregelen worden gevolgd.
“Bijna elk warmbloedig dier kan worden geïnfecteerd met Toxoplasma gondii, de ziekteverwekker die toxoplasmose veroorzaakt, maar enkel bij de kat kan deze parasiet een volledige levenscyclus doorlopen. Hoewel katten dus wel zeer belangrijk zijn in de levenscyclus en verspreiding van T. gondii, worden infecties vaak niet veroorzaakt door de aanwezigheid van een kat, maar door het eten van onvoldoende verhit vlees waar de parasiet in zit.”
Gebleken is dat contact met katten of het hebben van een kat geen verhoogd risico geeft op een T. gondii-infectie. Het risico op een infectie door T. gondii via de kat is zeer klein, met uitzondering van jonge kinderen die op/met verontreinigde grond spelen.”
Bron: Kattenkenniscentrum
Belangrijke maatregelen die zwangere vrouwen met katten moeten nemen
- Schep de kattenbak iedere dag leeg (de eitjes zijn pas na 1-3 dagen infectieus);
- ontsmet de kattenbak met kokend water of met een stoomreiniger (desinfectiemiddelen werken niet tegen deze specifieke ziekteverwekker);
- draag handschoenen als je in de tuin werkt;
- was je handen heel goed voordat je eten gaat bereiden;
- besteed veel aandacht aan het goed wassen van groenten én fruit;
- eet geen rauw of half-rauw vlees;
- eet je kat kvv of rauw vlees, laat het voeren daarvan dan bij voorkeur over aan een huisgenoot. Bereid je het zelf, neem dan dezelfde hygiënemaatregelen in acht als bij het bereiden van rauw vlees voor menselijke consumptie. Was je handen, werkbladen, voerbakken en keukengerei na afloop grondig schoon.
Op 14 november 2015 zagen wij dit goede artikel van Dierenkliniek Randstad, hun besluit plaatsen wij hier dan ook graag als aanvulling:
Doe je kat nooit weg vanwege een zwangerschap. Indien uw dokter het tegengestelde beweert dan raden wij aan om de correcte wetenschappelijke literatuur te raadplegen. De kat is een uiterst zeldzame bron van besmetting, onvoldoende bereid vlees is meestal de oorzaak.
Tegenwoordig wordt het genuanceerder geformuleerd: onvoldoende verhit vlees, verontreinigde grond en onvoldoende gewassen groenten of fruit zijn belangrijke besmettingsbronnen.