Op speciaal verzoek van mijn Facebookvolgers heb ik dit verzamelbericht gemaakt. Hierin vind je allerlei links naar feitelijk onderbouwde informatie van experts én ervaringsdeskundigen (zoals ikzelf; ik heb enorm veel ervaring met plassende en sproeiende katten) over de juiste kattenbak en het beste kattengrit.

De kattenbak

Allereerst maar eens: de kattenbak. Wat is voor de meeste katten een ideale kattenbak? Het uitgangspunt zou moeten zijn: een nabootsing van hoe een kat in de natuur zijn behoefte doet. Dat is bij de meeste katten een ondergrond van (zacht) zand en een omgeving waar ze aan alle kanten om zich heen kunnen kijken. Katten zijn erg kwetsbaar voor andere roofdieren en vreemde katten, als ze aan het plassen of het poepen zijn. De meeste katten hebben dan ook graag overzicht én een vluchtweg. Maar in een thuissituatie zie je ook dat er katten zijn die een kattenbak met een kap erop een veiliger gevoel vinden.

ALTIJD: het deurtje eruit!

Bij baasjes en adoptanten zie ik soms dingen waar ik echt verdrietig van word. Een véél te kleine kattenbak mét kap en dan OOK NOG een deurtje erin! Dit is echt voor iedere kat zo ongelofelijk onaangenaam. En nee, het is niet grappig als een kat zijn hoofd uit het deurtje steekt bij het poepen, zoals je in veel filmpjes op Instagram ziet. Het is puur ongemak. Eruit met dat deurtje en wel meteen! Er is wat mij betreft maar één reden om een deurtje in de kattenbak met kap te laten zitten: als de hond ‘snacks’ eet uit de kattenbak (bahbah!). Maar liever zou ik zien dat de kattenbak op een hondveilige plek staat, waar de hond zich niet bedient van een buffet, en de kat lekker kan plassen en poepen zónder deurtje in de overdekte kattenbak.

Voor kittentjes voldoet een kleine bak

Voor kittentjes voldoet een kleine kattenbak. En ook zijn ze nog zó speels, dat een kattenbak (ongeacht of ze er iets in gedaan hebben) vaak nog onderdeel uitmaakt van het spel. 🙂 Hierboven een foto van mijn lieve kittenmeisje Chloe (2007-2019) dat haar zusje Soná aanvalt vanuit de kattenbak met kap (ook in 2007 al: zonder deurtje). 🙂

Groot, groter, grootst

Baasjes schrikken er nogal eens van als ze mijn kattenbakken zien. Ik heb de grootste kattenbakken die ik kan krijgen (XXL-kattenbakken). Iedere keer als ik ergens een nóg grotere vind, koop ik die weer. 🙂

Waar moet de kattenbak staan?

Dit is misschien nog wel het grootste probleem van veel baasjes. Een kattenbak die fijn is voor katten (groot, plat, zonder kap en deurtje) is niet mooi om te zien. Dus willen veel baasjes die zo ver mogelijk weg hebben; op zolder, in de bijkeuken, in de kelder of ergens anders waar ze er niet tegenaan hoeven te kijken. Dat heeft natuurlijk als nadeel dat plasjes en poepjes niet altijd worden opgemerkt en het uitscheppen misschien zelfs ook nog wel eens eens wordt vergeten.

De kattenbak moet in ieder geval op een rustige plaats staan. Veel eigenaren hebben de kattenbak in de gang staan bij de voordeur, of ergens in huis waar de wasmachine en de droger in dezelfde ruimte staan. Beide locaties zijn eigenlijk niet geschikt. In een gang is doorgaans veel verkeer, doorloop, de deurbel kan ineens gaan waardoor de kat schrikt, etc. Dit geldt eveneens voor de droger maar met name de wasmachine; van een onverwacht hard geluid van bijv. centrifugeren kan een kat heel erg schrikken. Schrik en angst tijdens  het kattenbakgebruik kan leiden tot onzindelijkheid!

Hopelijk kun je bij jou thuis een middenweg vinden die zowel voor jou als voor je kat prettig is.

Waar staan mijn kattenbakken?

Beneden: in de bijkeuken. Ik heb een heel lange bijkeuken waardoor de katten niet bang zijn voor het geluid van de wasmachine, die staat ver genoeg bij de kattenbakken vandaan.

In dit huis heb ik veel geëxperimenteerd met locaties, maar alle (opvang-)katten die ik had, gaven heel sterk de voorkeur aan de kattenbakken in de bijkeuken. De kattenbakken in de rest van het huis worden aanzienlijk minder vaak gebruikt.

Ik had in het verleden een kattenbak in de huiskamer staan, maar deze generatie katten (in 2024) wil de kattenbak in de huiskamer niet gebruiken, dus die is naar elders verplaatst.

Als het mooier en droger weer wordt, staat er ieder jaar – vanaf mei tot en met oktober ongeveer – een kattenbak in de tuin, droog onder de overkapping. Vooral Friet gebruikt de buitenkattenbakken heel graag.

Tot slot heb ik (4) kattenbakken in beide logeerkamers staan, ver bij elkaar vandaan. In het verleden had ik ook een kattenbak op mijn eigen slaapkamer staan. Ik heb daar geen problemen mee. Deze generatie katten (2024) gebruikt de kattenbak op de slaapkamer niet en daarom staat die er niet meer.

Ik heb in dit huis geen zolder met een vaste trap, maar als ik die gehad zou hebben, dan zou ik daar ook nog zeker twee kattenbakken hebben neergezet. Ik vind het voor mijn katten fijn dat ze alle keus hebben en dat er ook altijd wel ergens een schone kattenbak te vinden is. Ik schep sowieso minimaal 3x per dag alle kattenbakken uit (en meestal nog wel vaker op een dag, als ik toevallig gezien of gehoord heb dat iemand op de kattenbak ging).

Door de jaren heen verandert de voorkeur voor een kattenbak nog wel eens, daarom laat ik alle kattenbakken in het hele huis ook staan. Soms wordt een bepaalde kattenbak maandenlang niet gebruikt, totdat iemand die ineens ‘herontdekt’ en het er wekenlang iedere dag op doet. Dat gemak, en het zekere gevoel dat de kattenbak op die vaste plaats staat, geef ik mijn katten graag.

Het stinkt hier niet!

Ik heb door de jaren heen veel bezoekers over de vloer gehad die verbaasd zeiden: jij hebt meerdere katten… maar het stinkt hier niet! Misschien nog wel het grootste misverstand, dat het hebben van katten betekent dat het zal stinken in huis. Ik ben inderdaad vaak op visite geweest bij kattenbaasjes waar het vreselijk stonk in huis en bij sommigen werd me de adem al benomen door de sterke ammoniaklucht, zodra ik door de voordeur stapte. De mensen die er woonden, roken het zelf al niet eens meer. In vrijwel alle gevallen kwam dit door de keuze van het kattengrit. Dit is dus niet nodig! Met goed, klompvormend kattengrit ruik je in het geheel niets. Natuurlijk alleen als je de kattenbak meerdere keren per dag uitschept!

Uitloop: een grote ergernis

Een van de grootste ergernissen van baasjes is uitloop en zéker als ze het kattengrit door het hele huis terugvinden. Vaak wordt dan een keuze gemaakt voor ander kattengrit, dat in veel gevallen voor de kat aanzienlijk onprettiger is (hard, groot, pijnlijk aan de pootjes). Alles wat lijkt op zand (en dus voor een kat het fijnst is), zal in meer of mindere mate uitlopen…dat hoort helaas echt bij het hebben van katten.

Ik vind dat mijn favoriete grit (Golden Grey Odor) relatief weinig uitloop heeft, ik vind alleen uitgelopen grit recht voor de kattenbakken. Mijn uitloopmatten zijn dan ook voldoende om het grit daar te houden, ze lopen het hier niet door het hele huis heen.

De droogloopmatten die worden verkocht bij Blokker (of op rol bij de bouwmarkt voor grote maten naar keuze, ook goedkoper) zijn superfijn. Bij de bouwmarkt hebben ze matten die wat hoogpoliger zijn, daardoor blijft het kattengrit er goed op liggen. De eerste weken laten die specifieke matten (rechts op onderstaande foto) wel veel pluisjes en pluimpjes vezels los, vind ik. Maar na een aantal weken afvegen met een stoffer, stofzuigen en uitkloppen, stopt het wel.

Tips voor uitloopmatten

Op Facebook kreeg ik veel reacties op een klantvraag over uitloop van de kattenbak.

Dit zijn de tips voor uitloopmatten, van mijn Facebookvolgers!

kattenbakmat Trap-it van Zooplus (dank aan Sifra en Desiree)

deze uitloopmat, te koop bij bol. Maar heel eerlijk? Bij Ali en Temu verkopen ze deze ook, voor een fractie van de prijs. Maar voor wie niet graag direct winkelt in China (de nazorg van bol is natuurlijk uitmuntend als er onverhoopt iets misgaat!) is deze aanrader van Agnes zeker de moeite waard.

---

---

Onzindelijk door eerder trauma

Ook heb ik bij een onzindelijk opvangpoesje met succes wel eens een wasmachine-lekbak gebruikt.

Zij had een trauma voor de kattenbak door herhaaldelijke, pijnlijke blaasontstekingen en daardoor een associatie had met pijn en de kattenbak. Voor haar was de oplossing om allerlei soorten kattenbakken neer te zetten die ze niet herkende als “kattenbak” en daarnaast te experimenteren met allerlei soorten kattengrit dat ze nooit eerder had gehad.

Als jouw kat ook een kattenbaktrauma heeft of als je dat vermoedt, experimenteer dan eens met andere ‘voorwerpen’ zoals een wasmachinelekbak, een doorschijnende opbergbox (zodat ze om zich heen kunnen kijken) of zelfs een afwasteil.

Zet ook gewone, zo groot en plat mogelijke kattenbakken neer (zonder kap!) met daarin bijv. kattenbakvulling van Almo. Peperduur spul, maar vooral bij asielkatten en herplaatsers is de kans vrijwel 100% dat ze dat nooit eerder hebben gehad en dit kan een leiden tot een blijvend positieve associatie met de kattenbak!

---

Wanneer moet je de kattenbak weggooien?

Door het gebruik beschadigt het kunststof van de kattenbak. Als er (diepe of veel) krassen in de bodem of tegen de wanden zitten en/of er zit “witte aanslag” op de bodem die je niet meer weggesopt krijgt, dan is de kattenbak toch echt wel aan vervanging toe. Plastic houdt geuren vast en zeker in de krassen. Wij ruiken dat niet meer na een sopje, maar een kat wél!

Hoeveel kattenbakken?

De algemene regel is: het aantal kattenbakken per sociale kattengroep + 1. Maar omdat het voor zoveel baasjes moeilijk te beoordelen is of ze een sociale kattengroep hebben, is het advies van deskundigen vergemakkelijkt naar “het aantal katten +1”. Dus als je 3 katten hebt, dan zou je bij voorkeur 4 kattenbakken hebben, die allemaal minimaal 2 meter bij elkaar vandaan staan (en ook minimaal 2 meter bij water én voer vandaan staan).

Katten poepen en plassen het liefst op verschillende kattenbakken. Ook zijn er katten die het niet prettig vinden om hun behoeften te doen op een kattenbak waar al iets van iemand anders in ligt.

Iedere kat die alleen woont zou minimaal 2 kattenbakken moeten hebben; één om in te plassen en één om in te poepen

Ik kreeg een keer de vraag van iemand met 10 katten thuis (!); of zij dan 11 kattenbakken moest hebben, want dat kon ze toch echt niet kwijt in haar appartement. Begrijpelijk! Mevrouw werkte niet meer, gebruikte al klompvormend kattengrit en schepte zeker 6x op een dag de bestaande kattenbakken uit. In dat geval kun je echt wel volstaan met 5 of 6 kattenbakken, als je niet voldoende ruimte hebt. In haar geval had ze wel inzicht in de “clubjes” die er waren van kattenvrienden, dat scheelt natuurlijk al stukken in het aantal kattenbakken dat je nodig hebt!

“Geleerd bij de opleiding van Tinley: ‘In huishoudens met tien of meer katten is de kans dat er urine gesproeid zal worden vrijwel 100%.’

Interessant weetje: stress speelt (vrijwel) nooit een rol bij onzindelijkheid (= plassen), wél bij sproeien.”

Mijn kat wil niet op de kattenbak!

Ik hoor het maar al te vaak: mijn kat wil niet op de kattenbak. Of: hij doet alles buiten. Ik ken ook veel baasjes die geen kattenbak hebben omdat zij zélf willen dat de kat alles buiten doet (niet altijd leuk voor de buurt!). Om het welzijn van je kat te monitoren is het echt belangrijk dat je kattenbakken in huis hebt. Daar kun je hier meer over lezen.

Vooral rond Oud & Nieuw krijg ik noodkreten van baasjes wiens buitenkat het niet op de kattenbak binnen wil doen. Het is belangrijk het zo vroeg mogelijk te gaan trainen, maar dat is natuurlijk erg lastig als je kat in oktober/november nog buiten mag spelen en er niet voor kiest om het in de kattenbak te doen. Maak de kattenbak in ieder geval zo aantrekkelijk mogelijk (locatie in huis, maat, maar ook met én zonder kap als je de voorkeur van je kat niet kent) en zorg dat er ruim van tevoren twee kattenbakken in huis staan. Liefst op verschillende verdiepingen of in verschillende ruimten. Je kunt de kattenbak ook aantrekkelijker en herkenbaarder maken door zand van buiten bovenin de kattenbak te doen. Het liefst zand van een bekende plas- en poepplek, maar zelfs potgrond of zandbakzand van de bouwmarkt is goed als je niet aan zand kunt komen. Dit is voor een buitenkat herkenbaarder dan kattengrit.

Let op: doe nooit kattenkruid of valeriaan in de kattenbak, dit werkt bij katten averechts om de kattenbak te gebruiken waarvoor die bedoeld is!

Schoonmaken

Waarmee maak je de kattenbak schoon? Om te beginnen: waarmee maak je de kattenbak NIET schoon, want dat is het belangrijkste:

• met chloor
• ammoniak (dat ruikt naar urine!)
• natuurazijn of schoonmaakazijn (azijn ruikt voor een kat naar urine van een vreemde kat!)
• geparfumeerd schoonmaakmiddel / geurende allesreiniger (plastic houdt geuren vast)
• schuurmiddel (krast en tast het plastic aan)
• Dettol (Dettol heeft een onaangename geur voor een kat en dit trekt in het plastic)

Waarmee maak je de kattenbak dan wél schoon?

• met een eigen (afwas-)borstel die alleen voor de kattenbak wordt gebruikt (ik heb ook een aparte afwasborstel die ik alléén gebruik voor de etensbakjes van de poezen, met reden!)
  
• met Klok-afwasmiddel (geurloos)
• met groene zeep (die gele flessen Driehoek-zeep, de kuipjes of huismerk)
  
• met PI-Solve Urineverwijderaar
• met soda
• met Biotex Groen-wasmiddel (sopje maken van het poeder)
• met een neutrale allesreiniger (ongeparfumeerd)

Mijn kat houdt van chloor!

Ja, en jouw kat is niet de enige. 🙂 Chloor (ook wel: bleek / javel) heeft een onweerstaanbare aantrekkingskracht op katten en om die reden is dit voor veel baasjes het ideale schoonmaakmiddel voor de kattenbak. Chloor heeft een paar nadelen:

• slecht voor het milieu
• het beschadigt de gevoelige cellen van de neus waardoor een kat een verminderd reukvermogen kan krijgen
• en het belangrijkste: chloor mag niet worden vermengd met ammoniak, deze mix veroorzaakt een giftig gas

Als je toch graag chloor / bleek gebruikt voor het schoonmaken van de kattenbak, spoel de kattenbak dan eerst goed uit met heet water, zodat de ammoniak van de urine weg is. Gebruik slechts één druppel chloor, dat is echt meer dan voldoende. Schrob de kattenbak goed uit, spoel flink na met heet water en droog de kattenbak met een schone doek om de laatste restjes chloor weg te krijgen.

Kattengrit

Over kattengrit kan ik boeken volschrijven en dan vooral wat ongeschikt kattengrit is. Want dat is er in overvloed. Fabrikanten denken aan het baasje dat het gaat kopen; aan het gemak en welzijn van de kat wordt veel minder vaak aandacht besteed. Door de jaren heen heb ik de raarste soorten kattengrit voorbij zien komen, zoals kattengrit met geuren waar een kat een hekel aan heeft (citrus bijvoorbeeld!).

En nog veel meer waanzinnige uitvindingen, ik denk dan bij mezelf: het is geen wasverzachter! Amandelmelk &  honing, katoenbloesem, witte rozen, ‘vers gemaaid gras’, lavendel, ‘zeebries’, dennenbos, Lotus Flower, babypoedergeur… Al die geuren zijn synthetisch en onaangenaam voor katten. ‘Babypoedergeur’ heeft voor een kat geen enkele betekenis, maar voor mensen wel! Katten doe je er echt geen plezier mee, al die rare mensengeuren.

Peperduur kattengrit van kokosnootschillen

Er is zelfs peperduur kattengrit gemaakt van kokosnootschillen. Er zijn diverse merken in omloop hiervan, de link hiervoor is slechts één van de merken. Kokosnootschillen lijken als restproduct misschien goed voor het milieu, maar erg economisch in gebruik is het zeker niet voor het baasje. En voor de kat is het bijzonder onprettig. Het neemt de urine niet op, waardoor de kattenbak na iedere plas naar urine/een vieze bak blijft ruiken (in ieder geval voor de kat, maar aan de recensies te lezen geldt dat ook voor de eigenaar!). De bedoeling van de fabrikant is om de hele kattenbak 1x per week leeg te gooien. Nou, daar maak je een kat echt héél ongelukkig mee, als je die maar 1x per week een schone bak geeft… De weinige baasjes die de moeite hebben genomen om een recensie te schrijven, zijn ook niet enthousiast (onderaan de pagina). Ik raad producten op basis van kokosnootschillen niet aan als kattenbakvulling.

Overigens verkoopt winkelketen Action ieder voorjaar blokken met “potgrond”. Die los je op in water. Dit is exact hetzelfde kokosmateriaal als het dure spul dat nu onder de noemer van ‘kattenbakvulling’ wordt verkocht (maar bij Action kost het minder dan 1 euro voor 6 liter, in plaats van € 23,95 voor nog geen 2 liter voor de zogenaamde ‘kattenbakvulling’!). Dus mocht je het écht willen proberen, dan zijn de pakken “kokos-potgrond” van Action een voordelige optie.

Op dit moment heb ik er geen pak van in huis voor de foto (ik gebruik het heel graag in de tuin). Onderstaand op de foto’s wél een pak kokossnippers. Dit lijkt op de verpakking van de kokospotgrond en ligt op dezelfde afdeling bij de Action. Ik heb wel een klein pakje van die kokostabletten voor bloempotjes in huis, zodat je kunt zien hoe de kokospotgrond eruitziet.

---

Wat is het beste kattengrit?

Die vraag is makkelijk te beantwoorden: wat het fijnste is voor de kat! En dat betekent:

• zacht aan de pootjes
• fijn van structuur
• het lijkt zoveel mogelijk op zand (dat is de natuurlijke situatie – en herkenbaar voor een kat)

Wat is het beste kattengrit voor baasjes? Dat is een moeilijkere vraag, want wij willen nog zóveel meer:

• geen stank
• geen uitloop
• geen stoffend kattengrit

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Er zijn baasjes die grit willen dat je volgens de fabrikant door de wc kan spoelen (absolute afrader, vraag dat maar aan de mensen die in het rioleringsbeheer werken!). Er zijn baasjes die milieuaspecten belangrijk vinden en dus kattengrit willen van hernieuwbare grondstoffen, etc. etc.

Afraders:

• grof en hard kattengrit (zoals silicaat, de kristallen zijn hard en zo scherp als glas!)
• houtkorrels / pellets (hier is uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar gedaan: de korrels zijn hard en grof, katten kunnen er moeilijk op balanceren en deze kattenbakvulling is vooral een probleem voor oudere katten en katten met bijv. artrose). Daarnaast ruikt het voor ons lekker naar hout, maar doordat het zo kruimelt, blijft de kat urine ruiken!
• kattenbakvulling met geur

Ik heb ooit een baasje gesproken dat houtpellets voor de kachel (!) gebruikte als kattenbakvulling. Ik had erg veel medelijden met de kat… Producten zoals hout en silicaat zijn de belangrijkste oorzaak van onzindelijkheid door de kattenbak! Dit is echt niet iets waar je op zou moeten bezuinigen. Voor de kat is het echt heel erg onaangenaam en als je hele huis wordt onder geplast (of besproeid!) dan ben je natuurlijk uiteindelijk nog duurder uit met alle meubels, kleden en materialen die je moet vervangen omdat je de urinegeur er niet meer uit krijgt!

Onderstaand een ludiek filmpje van De Gelukkige Huiskat (Sonja is dierenarts én gediplomeerd kattengedragstherapeut). Bedenk hierbij ook dat kattenvoeten nog zóveel gevoeliger zijn dan onze voeten – en hoeveel pijn dit grit doet aan de pootjes van katten!

Aanraders:

• klompvormend kattengrit van bentoniet (klei)
• klompvormend kattengrit van mais en plantenvezels
• niet-klompvormend kattengrit (belangrijk voor kittens!)

Welke kattenbakvulling wil mijn kat?

Ook daar heeft De Gelukkige Huiskat een goed filmpje over gemaakt!

Merken goede kattenbakvulling

Misschien vind je het fijn om wat merken te hebben als aanknopingspunt voor je kattengrit-keuze.

Mijn favorieten

Dit zijn mijn persoonlijke favorieten. Al deze merken heb ik getest bij mijn eigen katten én bij de opvangkatten die ik gehad heb. Helaas verschilden de katten en ik nogal van mening over wat het beste kattengrit was. Al mijn eigen katten én de opvangers hadden de beschikking over meerdere XXL-kattenbakken met verschillende soorten grit en hebben zo hun eerlijke keuze aan mij duidelijk gemaakt.

Voor mij was het beste: kattenbakvulling van plantenvezels of van mais; een lekkere lichtgewicht zak en het minst belastend voor het milieu. Maar alle katten stemden unaniem voor Golden Grey Odour (klompvormend klei-kattengrit).

• World’s Best van mais, vormt goede klompjes die makkelijk uit te scheppen zijn. Groot voordeel voor de eigenaar: lichtgewicht! Groot nadeel voor de kat: het ruikt een beetje eigenaardig. Dit is mijn favoriete kattengrit en al mijn eigen katten én opvangkatten vonden het helaas helemaal niks 🙁
  • een betaalbaar en redelijk alternatief is Super Benek, ook van mais. Helaas gaven mijn katten ook hieraan niet de voorkeur
• Almo Nature van plantenvezels (het is net zaagsel, heerlijk zacht, maar loopt wel uit. Ook lichtgewicht!). Een van de allerduurste merken kattenbakvulling…en helaas vonden al mijn katten het helemaal niks
• Greenwoods (van plantenvezels) is ook best zacht aan de pootjes, ook deze is door al mijn katten afgekeurd…
• klompvormende klei (bentoniet): Golden Grey Odour. Van alle katten die ik heb gehad is dit al jaren dé favoriet. Vormt heel snel goede klompjes die niet uit elkaar vallen bij het uitscheppen, waardoor de bak écht schoon blijft van urinesporen (en dus geur!)

Hoeveel kattengrit moet er in de bak?

Met heel veel dank aan gediplomeerd kattengedragstherapeut én non-invasief kattentrimmer Benjamin Jacobs van De Katviseur voor deze informatie! In het algemeen lijken katten een laag van 5 centimeter kattengrit in de kattenbak het fijnst te vinden.

onderzoek 1 (minimaal 5 cm)

dit onderzoek wordt vaak aangehaald als referentie maar vermeldt geen specifiek getal voor de hoeveelheid kattenbakvulling

dit onderzoek vermeldt ook geen voorkeursdiepte voor kattengrit, maar Benjamin deelde wel de link omdat het een interessant onderzoek is. 🙂

Hoe vaak schoonmaken?

Hoe vaak moet je de kattenbak schoonmaken? Schoonmaken is eigenlijk tweeledig.

1. Minimaal dagelijks (maar 1x per dag / per kat) is wat mij betreft wel héél erg weinig) uitscheppen van plas én poep (dus eigenlijk 2x per dag, want de meeste katten poepen en plassen niet tegelijk!)
2. Afhankelijk van het gebruikte kattengrit: al het oude grit weggooien, de bak uitsoppen en vullen met nieuw kattengrit

Dat laatste is voor jou misschien onduidelijk. Om een voorbeeld te geven: met Golden Grey Odour (klei-kattengrit) heb je erg weinig vervuiling van urinekruimels in de bak omdat het zulke goede, stevige klompjes vormt. Dit geeft ook weinig vervuiling van de bodem (plasplekken op de bodem).

Ik heb 3 katten in een catproof tuin en zij doen het alle drie op de kattenbakken.

In de bijkeuken staan 2 kattenbakken, in de tuin 1 en verdeeld over de logeerkamers boven staan in totaal ook nog 4 kattenbakken. In totaal heb ik dus 7 kattenbakken in huis, lekker overdreven voor 3 katten. 🙂 Maar wat maakt mij het uit. Ik heb er de ruimte voor en zo hebben ze altijd keus. Koffie, Friet en Wijn zijn (jaarrond!) het allerliefste in de tuin (en dat mag ook van mij, ze kunnen altijd naar binnen, als ze dat willen, door hun microchipkattenluik). En zeker in de lente en zomer is er geen haar op hun vacht die eraan denkt om helemaal naar boven te gaan om dáár naar de kattenbak te gaan. De 4 kattenbakken beneden (bijkeuken en tuin) worden doorlopend gebruikt.

De kattenbakken in de tuin moeten natuurlijk wel droog staan. Onder de tafel wilden ze de kattenbak niet gebruiken. Ik heb duidelijk katten die in een open, overzichtelijke ruimte hun behoeften willen doen. De kattenbakken onder het dak/schaduwdoek zijn een enorme hit (foto hieronder).

Friet heeft dagelijks meerdere kleine plasjes ter grootte van een mandarijn (het is ook maar een heel klein poesje) en de grootste kater Koffie doet 1-3x per dag een ENORM grote plas (groter dan een grapefruit). Wijntje zit er qua hoeveelheid / grootte wat tussenin, plassen ter grootte van een (grote) sinaasappel. Ze poepen allemaal 1x per dag. Ik werk volledig vanuit huis en ik check meerdere keren per dag “of er iets in ligt” en dan schep ik het meteen uit. Dat doe ik zéker 4-6x per dag, soms vaker. Ik denk er niet eens meer bij na.

Voor het schoonmaken heb ik ‘een roulatiesysteem’ en ik weet dat meer baasjes (met meerdere katten én kattenbakken) het zo doen. Het overgieten van oud grit, het soppen van de kattenbakken en aan het eind van de ‘rondes’ de bak met het oudste grit helemaal leeggooien.

Eens per 2 weken gooi ik het grit van één kattenbak over in de andere. Die kattenbak sop ik dan uit, maak ik goed droog en dan gaat het oude/gebruikte grit er weer in. Zo doe ik dat bij alle kattenbakken op rij, zodat er 1-2 kattenbakken zijn met oud grit erin en 2-3 kattenbakken krijgen nieuw grit. In mijn XXL-kattenbakken kan met gemak een zak van 14 kilo Golden Grey Odour-kattengrit ineens (de hoogte van het kattengrit is dan 5-6 centimeter). Het duurt dus een paar schoonmaakrondes voordat ik het alleroudste grit helemaal weggooi. Het is echt zonde om goed klompvormend grit iedere week of iedere twee weken helemaal weg te gooien. Kostbaar ook! Het kan zeker nog wel een paar weken mee voordat je het echt helemaal wegkiepert.

---

Een probleem met klompvormend kattengrit

Klompvormend kattengrit is zowel voor katten als baasjes de beste optie. Als je een merk grit hebt dat goed klontert, dan blijft er vrijwel geen urine achter in de bak; je schept een plasje er in zijn geheel uit. Voor de kat is dat heel fijn: geen urinegeur! Voor ons is het handig want je doet veel langer met de kattenbak omdat er geen kruimels verspreide urine in liggen. Dit is wel een groot verschil met goede kwaliteit klompvormend kattengrit en het goedkopere spul, waarvan de klompjes uit elkaar vallen als je de urine uitschept.

Er is één probleem met klompvormend kattengrit: het is klompvormend. En dit is gevaarlijk als je kat het opeet of binnenkrijgt. Om die reden is klompvormend kattengrit niet geschikt voor kittens, die ermee spelen en het spelenderwijs opeten (soms ook bewust omdat ze niet beter weten).

Maar ik liep ook tegen een probleem aan met mijn volwassen katten! Mijn katten houden zó van de verrijkte tuin, dat ze alleen maar naar binnen komen om te eten en om naar de kattenbak te gaan. Hun hele achterpoten zijn dan nat van de regen (niet alleen hun voetzooltjes) en daarmee gaan ze dan in de kattenbak. Ik zag dat hun hele achterpoten dan vol zaten met klompvormend grit. En buiten gingen ze dat dan van hun pootjes afplukken/wassen omdat dat natuurlijk niet fijn voelt.

Dat was het moment dat ik in de regenachtige herfst van 2022 allerlei andere soorten kattengrit ben gaan proberen. Maar tot mijn grote spijt vonden ze het ALLEMAAL niks en ze gingen zelfs nog liever in de tuin plassen en poepen dan dat ze het op de kattenbak deden met plantaardig grit! 3 katten die plassen en poepen in een catproof tuin…nee, dat vond ik een beetje teveel van het goede. Dus toch maar weer terug naar het klei-klompvormende grit (Golden Grey Odour) en ik probeer hun voetjes zo droog mogelijk te laten aankomen bij de kattenbak door dikke, oude handdoeken neer te leggen in een spoor naar de kattenbakken toe.

---

Afwijkend gedrag op de kattenbak

Staand plassen

Er zijn katten die staand plassen op de kattenbak. Zelfs als de kattenbak groot genoeg is, op een prettige plek staat én zacht en prettig kattengrit heeft, dat fijn voelt aan de pootjes. Het komt niet vaak voor dat een kat staand plast als aan alle kattenbakvoorwaarden is voldaan, maar het gebeurt! Je ziet het bijv. ook bij oudere katten met of zonder artrose, voor hen is het pijnlijk ‘door de hurken’ te zakken.

Sproeien op de kattenbak

Katten die sproeien op de kattenbak zijn er ook. In principe wordt dit beschouwd als een gedragsprobleem (dat heb ik geleerd bij de opleiding van Tinley). Als een kat (ineens) gaat sproeien op de kattenbak, dan is het zaak om eerst een medische oorzaak te laten uitsluiten (urineonderzoek bij de dierenarts). Sproeien heeft niet vaak een medische oorzaak/afwijking, maar ik heb het meegemaakt bij opvangkatten! Katten kunnen een beetje ‘simpel’ zijn in hun denken en om die reden gaan sproeien omdat plassen pijn doet. Of ze gaan overal plassen (of sproeien!), omdat ze denken dat de pijn wordt veroorzaakt door de kattenbak. Als er medisch niets mis blijkt te zijn, kijk dan eens kritisch naar de kattenbakken. Ja, óók al die al jaren probleemloos daar staan. Is er iets veranderd in huis?

• veranderingen in het gezin (kinderen het huis uit of juist een baby geboren, nieuwe hond, kat erbij, andere partner, etc.)
• wordt de kattenbak nog wel zo vaak/grondig schoongemaakt als voorheen of is dat er de afgelopen tijd bij ingeschoten door de drukte? Of heeft de oppas het in de vakantie niet zo vaak gedaan als normaal?
• veranderingen in de buurt (een kattenvriend is wegverhuisd of er is juist een vervelende nieuwe kat komen wonen)
• ander kattengrit – of de fabrikant heeft de samenstelling veranderd (dat laatste komt helaas erg vaak voor…)
• andere spullen in de buurt van de kattenbak die de kat mogelijk als bedreigend ervaart (kapstok erboven, wasmachine geplaatst in die ruimte?)

In dit bericht vind je nog veel meer goede tips bij plassen, sproeien en onzindelijkheid zodat je kunt nagaan of alles bij jou thuis kat-in-orde is, voordat je een gediplomeerde kattengedragstherapeut inschakelt om het plas- of sproeiprobleem op te lossen.

‘kattengedragstherapeut’ is helaas geen beschermd beroep in Nederland en hier wordt op grote schaal misbruik van gemaakt door ongediplomeerde mensen en/of door goedbedoelende mensen zonder erkend diploma. Beide categorieën ‘deskundigen’ bezitten niet de juiste kennis om een plas- of sproeiprobleem bij jou thuis op te lossen. Gediplomeerde kattengedragstherapeuten vind je alléén via deze twee websites:

SPPD

kattengedragstherapeuten.nl

---

Videobeschrijving: ik zeg in de video half-staand, maar het is toch echt staand. Dat is moeilijk te zien omdat hij in een kuil staat, maar toch vond ik dit een heel waardevolle video! (Ineens) staand plassen of sproeien op de kattenbak kan wijzen op een medische afwijking. Ga altijd naar de dierenarts als jouw kat dit nooit eerder heeft gedaan. Katten verzinnen de gekste dingen om te proberen te ontkomen aan pijn bij het plassen.

Wijntje heeft altijd staand geplast en soms zelfs gesproeid op de kattenbak. En dus ook buiten in de tuin. 🙂

Wijntje sproeit op de kattenbak

Wijntje sproeit af en toe op de kattenbak of plast er staande op. Het hangt er een beetje tussen in wat hij precies doet. Ik zag al snel wanneer het gebeurde: als hij een vreemde kat heeft gezien.

Koffie, Friet en Wijn genieten enorm van de catproof tuin en aan Wijntje zie ik ook dat hij die veiligheid van een catproof tuin ook nodig heeft. Wijntje is – in tegenstelling tot Koffie en Friet – zéér sociaal naar (vreemde) mensen, maar hij is onzeker als het aankomt op andere dingen (alles wat er buiten de tuin gebeurt, zoals herrie, maar vooral: vreemde katten. Hij wordt erg nerveus van kattengevechten die hij hoort in de buurt bijvoorbeeld).

Wijn voelt zich doorgaans heel erg veilig. Vreemde katten zien ze alle drie alleen maar vanaf grote hoogte en hij voelt wel aan dat hem niets kan gebeuren; dat niemand dicht bij hem kan komen. Toch ervaart hij stress van de katten van beide buren en van langslopende vreemde katten. Daar is geen reden voor. Geen van de andere katten is agressief en ze doen ook niet vervelend tegen mijn katten. Koffie wil zelfs met alle katten vriendjes worden. ♥ Maar Wijntje wordt onrustig en onzeker als hij de katten van de buren ziet of hoort. En dan gaat hij al snel naar de kattenbak.

Ik zag hetzelfde gebeuren bij opvangkat Tijger destijds (hij had, voordat hij in de opvang kwam, een ernstig sproeiprobleem). Tijger én Wijntje zijn kattenbakzindelijk, maar maken zich dermate druk om het zien van andere katten, dat ze zich willen ontladen. En dus gaan ze niet plassen als ze naar de kattenbak moeten, maar ze legen hun volledige blaas door (halfslachtig) te sproeien. Aan de hoeveelheid urine zie je dat het eigenlijk een volwaardige plas was (geweest) als ze waren gaan zitten. Waar je bij sproeien juist vaak ziet dat er maar heel weinig urine uitkomt (en het oppervlak als het ware wordt “besprayd” en dat er zoveel mogelijk wordt “gewapperd” met de staart om de geur zoveel mogelijk te verspreiden.

Wel een beetje vervelend natuurlijk, want Wijntje bereikt met sproeien / staand plassen goeie hoogtes. 🙂 Ik heb dat opgelost door puppy training pads (voor een prikkie te koop bij Action) tegen de muur te plakken, met een uitlopend stuk op de grond. Zo komt de urine(-stank) tenminste niet in de muren en in de kleden te zitten!

Tegelijk op de kattenbak?!

Koffie, Friet en Wijntje behoren alle drie tot een zogeheten ‘sociale kattengroep’, dat wil zeggen dat het dikke vriendjes zijn (gelukkig!). Dat uit zich op allerlei manieren, maar in hun geval ook dat ze soms zelfs sámen op de kattenbak gaan. Op de een of andere manier lijken ze te denken: ach, ga jij plassen? Ik moet toevallig ook! En ook al zijn er meer kattenbakken beschikbaar, ik kom gewoon even naast jou zitten plassen.

Gelukkig zie ik bij geen van allen stress-signalen als dat gebeurt. Koffie en Friet deden het al vanaf het moment dat ze hier woonden en Friet doet het dan ook bij Wijn, alsof het de normaalste zaak van de wereld is. 🙂

Met mijn neus erbovenop

Door deskundigen wordt geadviseerd om katten met rust te laten op de kattenbak. Een heel goed advies, want er zijn baasjes die de kat van de kattenbak af tillen als ze bijv. naar de dierenarts moeten, “want dan is de kat makkelijk op te pakken”. Dat is voor een kat heel erg traumatisch en de gevolgen kunnen enorm groot – en erger nog: onomkeerbaar zijn! Katten zijn gevoelig voor stress. Poepen en plassen moeten ze in alle rust kunnen doen. Een heftige ervaring, zoals van de kattenbak af getild worden net als ze hun behoefte aan het doen zijn, kan leiden tot angst en onzindelijkheid! Doe dat dus echt nooit. Mocht jouw kat een plas- of poepprobleem hebben: hij komt vanzelf een keer van de kattenbak af zodat je hem dan in alle rust kunt oppakken om mee naar de dierenarts te nemen.

Ik heb al mijn katten geleerd dat het normaal is dat ik er met mijn neus bovenop sta als ze gaan plassen of poepen. Ik stoor ze dan niet en observeer ze alleen op afstand. Ik vind het erg belangrijk om ze dat te leren zodat ik kan zien of het plassen en poepen goed gaat. Ik geef ze ook altijd blije complimentjes voor iedere plas én poep die ze gedaan hebben. Met als resultaat dat ik er altijd bij mag zijn en sterker nog, dat ze graag naar de kattenbak gaan als ik toevallig in die ruimte ben. Vooral Friet vindt het fijn als ik erbij ben. Ik vind het ideaal dat ik ze dit geleerd heb, want zo kan ik het plas- en poepgedrag monitoren, bij alle drie.

In het verleden heb ik een kat gehad aan wie ik het geleerd had (hij had meerdere keren verstopt gezeten en kon toen niet plassen). Als ik zei: ‘moet je plassen?’ Dan liep hij met me mee naar een van de kattenbakken. Niet altijd hoefde hij te plassen, maar als hij moest, dan ging hij op de kattenbak. Juist na zijn heftige historie en meerdere spoedbezoeken aan de dierenarts vond ik het heel fijn dat ik hem dit heb kunnen leren.

Weetjes:

• ook poezen kunnen sproeien!
• de gesproeide urine van een ONgecastreerde kater ruikt het sterkst – en die lucht herkent iedereen wel…
• katten die veel drinken (bijv. nierpatiënten) of gezonde katten die veel natvoer en/of rauw vlees eten, kunnen vrijwel kleurloze urine hebben, die ook nauwelijks ruikt!
• sproeien kan ook een teken zijn van zelfverzekerdheid! Assertieve katten die goed in hun vel zitten, willen hiermee aan andere katten laten weten dat die niet welkom zijn (bijv. in de eigen tuin, maar ze kunnen het ook doen in tuinen van andere katten)

Ik wil altijd zo groot mogelijke kattenbakken, want dat is het fijnst voor katten. Maar als het gaat om een kattenbak met een hoge achterwand, dan wordt het al meteen (veel te) klein. Na lang zoeken vond ik de Lotus Moderna. Deze is relatief groot (hoewel nog een stúk kleiner dan de Nestor Savic XXL-kattenbak – oorspronkelijk met kap – die ik juist gekocht had zodat de urine met sproeien niet tegen de muur zou komen!).

Op de foto hierboven zie je het verschil in lengte. Erg jammer. Ik moet me misschien laten omscholen tot kattenbak-ontwerper zodat ik aan álle wensen van katten tegemoet kan komen. 🙂 De Lotus Moderna is lekker hoog, hoewel de locatie van het handvat enorm stom gekozen is. Want een kat als Wijntje sproeit daar dus dwars doorheen en een kat die staand plast, plast ook dwars door het handvat heen. De puppymatjes moeten tegen de muur blijven hangen! Er is wel nagedacht over het flexibele ontwerp van deze kattenbak. Er zitten zelfs twee “schenktuiten” aan, zodat je het gebruikte grit lekker makkelijk kunt weggieten. Het is niet anders, het is inleveren op lengte om een extra hoge kattenbak te kunnen hebben.

Update augustus 2023: Wijntje vindt de Lotus Moderna-kattenbakken écht niet fijn. Hij vindt ze veel te klein en doet het er niet graag op. Koffie wil er ook niet op, ik snap ook wel dat een grote kater zoals hij het veel te klein vindt. Het piepkleine poesje Friet vindt de Moderna prima kattenbakken. Boven staan in de logeerkamers meerdere Trixie Primo XXL-kattenbakken en ik heb er puppymatjes tegen de muur gehangen, boven de kattenbakken (en er ook onder gelegd).

---

Nieuwe hoge XXL-kattenbakken!

Update oktober 2023! De Lotus Moderna was dus geen succes voor Wijntje. Ik ben weer verder gaan zoeken naar een grote kattenbak die ook hoog is. En die heb ik gevonden! Wederom van het merk Moderna, dit is de Casetta. Oorspronkelijk is het anders bedoeld – en is de grote ombouw voor de superkleine kattenbak die erin zit. Dat mini-ding gun je hooguit aan een kitten en die heb ik dan ook aan een vriendin gegeven voor de komst van haar kittentje.

Maar ik had gelezen dat je dat mini-kattenbakje eruit kunt halen. De deksel kan er ook af. Dat ging bij mij niet helemaal vlekkeloos, dus bij de 2e kattenbak heb ik de klep gewoon naar achteren gedaan en erop laten zitten! Ze houden hier niet van overdekte kattenbakken, Friet is de enige die het daarop wil doen, dus de klep moest wel ‘weg’. Rechts de eerste kattenbak met de klep eraf en links de kattenbak waarbij de klep/deksel naar achteren geklapt is.

En zo heb je ineens een mega-grote hoge kattenbak (76 x 45 x 45cm!). Ik ben er superblij mee, ook al is ‘ie peperduur in aanschaf. Belangrijker: Wijntje vindt het super, en niet alleen hij! Ik heb meteen een 2e exemplaar besteld zodat er twee in de bijkeuken komen te staan. Alle drie de katten zijn er zó blij mee!

Een kattenbak met hoge achterwand zelf maken

Daar had ik niet meer aan gedacht en ik wist dat De Gelukkige Huiskat daar ook een goed filmpje van had gemaakt. Je kunt zelf een kattenbak maken die lekker groot is én hoog is, handig ook voor katten die staand plassen en sproeien op de kattenbak! Dit soort bakken zijn natuurlijk niet alleen te koop bij IKEA, maar ook bij bijv. Blokker en Action.

Nadeel:

• dit plastic is natuurlijk niet bedoeld om te gebruiken als kattenbak en het beschadigt sneller. Je moet deze bakken sowieso al sneller vervangen omdat in de diepe krassen urinegeur blijft hangen

Foto’s van een zelfgemaakte grote / hoge kattenbak

Heel fijn dat Steph foto’s heeft ingestuurd van de kattenbakken die zij altijd maken!

Steph vertelde erbij:

“Voor handige mensen die met een Dremel kunnen werken is dit misschien een geschikte optie.

Gebruiken wij al jaren, opbergdozen van de Action.
Natuurlijk de opening goed schuren na het uitzagen/slijpen.

Maar de opening kan precies op de juiste hoogte voor je eigen kat (en zo groot als je het zelf wil hebben) en met een klapdeksel om stof een beetje tegen te houden, indien gewenst!”

Ik ben zelf niet zo’n grote fan van overdekte kattenbakken, maar er zijn wel degelijk katten die daar de voorkeur aan geven. Dat de bakken doorzichtig zijn en ze dus toch om zich heen kunnen kijken, maakt voor katten ook een groot verschil. Met de kleppen eraf kan natuurlijk ook!

---

Poepen buiten de kattenbak

Poepen buiten de kattenbak is een probleem van een heel andere orde. Vaak is het niet medisch, maar is er een probleem met de kattenbak. In 2015 had ik de grootste kattenbak gekocht die er destijds te vinden was, maar Groot Formaat Kat Thomas vond ‘m toch écht te klein…en ging met zijn billen buiten de kattenbak hangen. Ja, dan heb je een zindelijke kat die buiten de kattenbak poept! Zo zijn er nog meer kattenbakproblemen die de oorzaak kunnen zijn van poepen buiten de kattenbak (lees hier meer). Ik zag bij mijn destijds bejaarde katten ook dat het allemaal wat moeilijker ging; oude botjes noemde ik het. 🙂 Ze hadden alle drie artrose. Een kattenbak met een lage instap kan voor bejaarde katten echt een oplossing zijn. In dit bericht vind je meer tips voor de oudere kat.

---

Elektronische kattenbakken

Regelmatig krijg ik de vraag wat ik vind van elektronische, automatische of zelfreinigende kattenbakken. Voor mensen klinkt het aantrekkelijk: minder scheppen, minder zichtbare vervuiling en meer gemak. De belangrijkste vraag blijft echter niet wat handig is voor ons, maar wat prettig is voor de kat tijdens het plassen en poepen.

Op dit moment is er geen onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat katten in het algemeen een automatische kattenbak verkiezen boven een ruime, open kattenbak. De beschikbare studies richten zich vooral op factoren zoals ruimte, substraatdiepte, textuur van het grit en plaatsing in huis (Ellis et al., 2017; McGowan et al., 2017). Deze factoren blijken invloed te hebben op hoe comfortabel een kat zich voelt tijdens het gebruik van de kattenbak.

Veel elektronische kattenbakken zijn bovendien grotendeels of volledig overkapt. Daarmee combineren ze twee kenmerken: automatisering én een gesloten constructie. Dit zijn twee verschillende dingen die beide afzonderlijke aandacht verdienen.

Wat de automatisering betreft: sommige modellen maken geluid, trillen of bewegen na gebruik. Niet iedere kat reageert daarop, maar bij gevoelige dieren kan dit spanning oproepen. Ook wanneer het mechanisme pas start nadat de kat de bak heeft verlaten, kan een eerdere schrikervaring voldoende zijn om een negatieve associatie te vormen. Dit blijkt vooral uit praktijkervaring van gedragsdeskundigen en minder uit gecontroleerd experimenteel onderzoek (Neilson, 2004; Overall, 2013). Daarnaast bieden sommige automatische systemen minder binnenruimte dan grote open bakken, terwijl ruimte in onderzoek juist een terugkerende voorkeurfactor is (McGowan et al., 2017).

Het overkapte karakter van elektronische systemen kan (net als kattenbakken met een kap) in bepaalde situaties juist een voordeel bieden. In de praktijk zie ik soms katten die zich minder zichtbaar en minder kwetsbaar voelen wanneer ze beschut zitten. Dit is bijvoorbeeld het geval in meerkatshuishoudens met een speelse kat die probeert te spelen terwijl de ander net op de kattenbak zit. In zulke gevallen kan een kattenbak met kap rust geven.

Tegelijkertijd zie ik in meerkatshuishoudens ook het tegenovergestelde. Wanneer katten geen vriendschappelijke relatie hebben, kan een kat de doorgang naar of van de kattenbak blokkeren. Bij een volledig overkapte bak met één ingang kan een kat zich ingesloten voelen wanneer een andere kat bij of voor de opening blijft zitten. Dat kan spanning veroorzaken en in sommige gevallen leiden tot vermijding van die specifieke bak. Dit is een van de redenen om in meerkatshuishoudens meerdere kattenbakken op verschillende, goed bereikbare plaatsen neer te zetten, zodat iedere kat keuzes heeft.

Wetenschappelijke studies tonen geen eenduidige, consistente voorkeur aan voor een kattenbak met kap. Onderzoekers richten zich voornamelijk op ruimte, substraat en locatie. De invloed van een kap als beschermende of belemmerende factor is in de literatuur beperkt onderzocht. De hierboven beschreven observaties komen daarom primair voort uit praktijkervaring en niet uit grootschalig experimenteel onderzoek.

Een ander aandachtspunt bij elektronische systemen is monitoring. Wie handmatig meerdere keren per dag uitschept, ziet veranderingen in plasgrootte, frequentie of vorm van de ontlasting sneller. Bij systemen die ontlasting automatisch afvoeren naar een afgesloten reservoir heb je minder controle daarop. Dat betekent niet dat automatische systemen minder geschikt zijn, maar het vraagt extra alertheid van de eigenaar, zeker in huishoudens met meerdere katten of bij dieren met een medische voorgeschiedenis. Want hoe weet je wat van wie is, als het reservoir van de elektronische kattenbak leeg maakt?

Zijn elektronische kattenbakken daarmee ongeschikt? Niet per definitie. Sommige katten gebruiken ze probleemloos en sommige eigenaren geven aan dat hun kat er een duidelijke voorkeur voor heeft. Individuele verschillen spelen hierin een grote rol. Om die reden adviseer ik om een elektronische kattenbak nooit als enige optie in huis te plaatsen, maar daarnaast altijd minimaal één ruime, open kattenbak beschikbaar te houden. Wie daarnaast wil beoordelen of een kat een kattenbak met kap prettig vindt, kan zowel een open bak als een vergelijkbare (grote) bak met kap aanbieden, met hetzelfde kattengrit en op vergelijkbare rustige locaties. Het is belangrijk beide bakken even vaak en op hetzelfde moment schoon te maken. Alleen wanneer onderhoud en omstandigheden gelijk zijn, kan je de voorkeur van je kat objectief beoordelen.

Vanuit gedragskennis blijft de basis gelijk: een ruime kattenbak, voldoende zachte en losse ondergrond, een rustige locatie en meerdere voorzieningen in huis. Technologie kan gemak bieden voor mensen, maar het welzijn en de keuzevrijheid van de kat verdienen altijd prioriteit.

Let op met de aankoop voor een elektronische kattenbak

Dit is een lang filmpje, maar de moeite waard. Er zijn inderdaad meerdere kittens op een afschuwelijke manier overleden door zo’n robot-kattenbak. Ik heb dit gevolgd op Amerikaanse pagina’s op Facebook en de fans van deze kattenbakken zeiden: “ja, maar dat was geen échte! Eigen schuld van de baasjes dat ze de echte niet gekocht hebben!”. Ook reacties van baasjes die zeiden: “had ze de handleiding moeten lezen, kittens zijn niet zwaar genoeg voor de sensors”.

Walgelijke reacties natuurlijk, hoe haal je het überhaupt in je hoofd om zo te reageren als een eigenaar vertelt dat zijn kitten is omgekomen door een elektronische kattenbak!

De meneer in het filmpje legt ook goed uit hoe moeilijk het is “een echte” te kopen. Zoals altijd draait het alleen maar om geld. Alles komt van fabrieken uit China en wordt al dan niet “betrouwbaar” verkocht via Bol en Amazon. Ik heb hier helaas verder geen advies voor.

Afval uit de kattenbak

Kattengrit hoort bij het restafval. Zelfs al heb je “biologisch afbreekbare” kattenbakvulling die volgens de fabrikant in de gft-container mag, doe het niet! Bij het verwerken van gft-afval tot compost is de temperatuur niet hoog genoeg om ziektekiemen en parasieten te doden. Het compost van gft-containers wordt via gemeenten gratis verstrekt aan inwoners en als baasjes daar kattengrit in hebben gegooid, dan kan het parasieten zoals Toxoplasmose bevatten.

Het mag om die reden ook zeker niet in je eigen tuin of op je composthoop. Maar met de grote hoeveelheid ammoniak in kattenurine doe je je planten en de bodem ook écht geen plezier. 😉

In dit bericht vind je de beste milieukeuze qua kattengrit.

---

Overstappen op ander kattengrit

Denk je na het lezen van dit alles: ik stap over op ander kattengrit? Plaats dan een extra kattenbak in huis met daarin het nieuwe grit. Dat mag natuurlijk ook meteen een grotere kattenbak zijn! Ook al is het voor een kat doorgaans een verbetering, katten houden niet van veranderingen. Op deze manier geef je ze zelf de keus om te wennen aan iets nieuws, terwijl ze nog gebruik kunnen maken van wat vertrouwd voor ze is.

Dit is ook een goede manier om te experimenteren met verschillende soorten kattenbakken of kattengrit. Op Marktplaats en in lokale Facebook-verkoopgroepen worden vaak oude kattenbakken en restanten kattengrit aangeboden, zodat je tijdens het testen niet veel kosten hoeft te maken.

---

Meer leesvoer

heeft een kat een kattenbak nodig?

wat is de beste kattenbakvulling? (met links naar uitslagen van wetenschappelijk onderzoek)

---

Vragen naar aanleiding van dit bericht

Heel fijn om feedback en vragen te krijgen! Een aantal foutjes uit het artikel verwijderd en informatie die ik vergeten was, toegevoegd! Dank aan Relinde, Katja en Marita!

1. De eerste vraag was van Katja: “kun je een vuilniszak onderin doen om het makkelijker schoon te houden?” Een heel goede vraag en een logische gedachte! Het probleem is dat de urine onderin op de vuilniszak zal blijven liggen (absorbeert niet) en net als alle andere soorten plastic houdt het geuren vast. Voor de kat zal het nog onaangenamer naar urine ruiken in de kattenbak. In de jaren ’80 deden wij nog oude kranten onderin de kattenbak. Toen was er ook nog lang niet zoveel keus in kattengrit. Een krant absorbeert dan wel, maar ideaal is het niet, die zal dan ook doordrenkt zijn met urine. En met het huidige, goede klompvormende kattengrit dat te koop is, is het ook eigenlijk niet nodig. Je ziet geen “losse urine” op de bodem liggen, vaak alleen wat vlekken op de bodem van de kattenbak als de urine tot aan de bodem is gekomen (het moment om de kattenbak een sopje te geven).

---

Tip voor XXL-kattenbak n.a.v. dit bericht

Een geweldige tip van Marjan op de Facebookpagina naar aanleiding van dit bericht.

Bij Poezenparadijs verkopen ze kattenbakken die veel breder zijn dan alle kattenbakken die hier genoemd zijn. 61 x 61 cm (33 cm hoog, instaphoogte 15,5 cm), wat geweldig! ♥ Ik wilde er meteen een hebben, want ik wist dat ze dit geweldig zouden vinden. Ze poepen hier alle drie op de kattenbak (ongeacht wat voor soort kattenbak) die in de linker hoek staat. Voor het geval Wijntje toch bedenkt om daar een keer te gaan hoogplassen, heb ik er een handdoek onder gelegd en een puppymatje tegen de muur aan geplakt en er een handdoek onder gelegd. Zo blijven de matjes en het laminaat in ieder geval vrij van urine. Ze zijn ontzettend blij met de heerlijk grote kattenbak! In augustus heb ik er dan ook een tweede (de gele) bijbesteld. De grote cassetta’s staan nu in de kamers op de bovenverdieping, die wil ik t.z.t. ook nog vervangen door die van Poezenparadijs.

Discutabele informatie

Wat mij betreft zeer discutabele informatie: ‘kattenbakken die naast elkaar staan, worden door een kat beschouwd als één kattenbak’. Dit schijnt een uitkomst te zijn van wetenschappelijk onderzoek (niet kunnen vinden).

Als ik naar mijn jarenlange ervaringen uit de praktijk kijk, herken ik dit in het geheel niet bij al mijn eigen katten en tientallen opvangkatten. en dit is wat mij betreft dan ook zeer discutabele informatie.

Ik benoem het hier toch, omdat het voor jouw kat misschien een oplossing zou kunnen zijn. Natuurlijk is het niet de bedoeling dat een kat 2 kattenbakken heeft en dat die dan ook nog naast elkaar staan. Je wil je kattenbakken juist zo ver mogelijk van elkaar hebben staan omdat een kat wil plassen en poepen op verschillende plaatsen. Hoe verder ze om die reden uit elkaar staan, hoe beter! Op verschillende verdiepingen of anders minimaal 2 meter bij elkaar vandaan.

Maar als je – zoals ik – meer dan 6 kattenbakken door het hele huis verspreid hebt staan, maakt het helemaal niets uit als er ook plekken zijn waar de kattenbakken naast elkaar staan. En ook dan zie ik bij mijn katten – en dat zag ik ook bij al mijn eerdere katten en opvangers – dat ze een vaste kattenbak gebruiken voor plassen en de kattenbak die ernaast staat alléén gebruiken om in te poepen.

NOOIT DOEN

• kattenkruid, valeriaan of andere geurverrijking in de kattenbak strooien of op ongewenste plasplaatsen in huis. Ja, veel katten houden van kattenkruid en andere lekkere geuren, maar ‘zich ontlasten’ en ‘genieten van kruiden’ zijn voor katten twee héél verschillende dingen die absoluut niet bij elkaar horen. Het gebruik van lokstoffen op de kattenbak of op beplaste plaatsen werkt averechts! Gebruik kruidenverrijking op fijne en veilige ligplaatsjes en maak hardnekkige plasplekken schoon met een professioneel schoonmaakmiddel
• je kat (achteraf) straffen voor iets dat hij gedaan heeft, terwijl hij op de kattenbak zit (dit doen sommige baasjes echt…), 🙁 dit is echt een grote no-go!
• je kat boos toespreken, mopperen, wilde gebaren maken of je anders negatief uiten als je kat de kattenbak verkeerd gebruikt of het ernaast doet – doe het niet!
• je kat pakken als hij op de kattenbak zit, bijv. om naar de dierenarts te gaan. Lijkt handig, omdat hij dan stil zit en geen kant uit kan, maar voor je kat is dit zéér traumatisch en er is grote kans op onzindelijkheid en een slechte verstandhouding tussen jullie omdat jouw kat je niet meer vertrouwt terwijl hij op zijn kwetsbaarst is!
• een plasplaats inpeperen. Een kat ruikt 14x beter dan de mens. Niet alleen is dit totaal zinloos, want een kat leert er niets van, het is ook zéér pijnlijk. Voor het geval je daar aan twijfelt: neem zelf maar eens een stevige snuif peper. Daar hoef je niet van te niezen, je krijgt daar gruwelijke pijn van aan je hoofd! Je kat geeft je een signaal dat er iets niet goed is. Neem dat serieus en neem geen toevlucht tot dit soort barbaarse ‘opvoedmethoden’ die toch niet werken. Je leert je kat er alleen maar mee niet meer te ruiken aan die plaats en plassen kan er nog steeds, vooral als jij als baasje niet zorgt voor betere alternatieven

NOOIT straffen, schreeuwen, mopperen, de plantenspuit gebruiken of spullen naar je kat gooien tijdens – of na – het (onjuiste) kattenbakgebruik, plassen of sproeien in huis. Jouw kat heeft een probleem, pijn of voelt zich niet gelukkig. Je kat proberen te straffen voor natuurlijk kattengedrag zoals sproeien werkt averechts. Je kat zal jou beschouwen als onbetrouwbaar en gevaarlijk. Het schaadt jullie relatie en vooral: hij begrijpt het niet waarom hij straf krijgt. Schakel zo snel mogelijk een gediplomeerde deskundige in bij ongewenst kattenbakgedrag. Negeer ongewenst gedrag volledig en ga zonder morren schoonmaken als je kat naast de bak plast of in huis heeft geplast of gesproeid.

Oplossingen voor ongecastreerde katten die tegen de voordeur aan sproeien

Met heel veel dank aan Inez die deze tip gaf op mijn Facebookpagina: een VOETROOSTER heet zo’n ding. 🙂

Eindelijk zullen er nu geen ongecastreerde katten meer tegen mijn voordeur sproeien (dagelijkse kost hier, ondanks mijn jarenlange lokale voorlichting over het belang van castratie. 🙁

Katten hebben zéér gevoelige voetzolen en deze ijzeren vakjes zijn bijzonder onaangenaam en pijnlijk voor een kat om op te gaan staan. In vrijwel alle gevallen verhindert dit rooster het sproeien tegen voordeuren.

Nu heeft het reinigen met een professionele urineverwijderaar tenminste ook daadwerkelijk nut! Dat deed ik al iedere dag, vooral binnen, waar de penetrante geur ook goed te ruiken was. Maar dat heeft weinig zin, want zodra je de geursporen van een ongecastreerde kater verwijdert, zal hij ze zo snel mogelijk weer aanbrengen door te sproeien.

Als je zélf katten hebt, is het belangrijk sproeiplekken van vreemde katten telkens geurloos voor ze te maken. Want als je pech hebt, gaan je eigen zindelijke katten als tegenreactie aan de binnenkant van de voordeur sproeien! Een volkomen normale reactie van gecastreerde katten op een bedreiging van buitenaf. Maar op een sproeiprobleem van je eigen katten, in je eigen huis, zit je natuurlijk niet te wachten!

Het voetrooster was hier niet te koop bij onze lokale bouwmarkt. Ik heb het online gekocht bij UpProducts.

Standaard thermisch verzinkt looprooster. Hoogte 3 cm en mazen 3,3 x 3,3 cm. Roosterafmetingen zijn in cm. Ik heb deze maat gekozen: 40 x 100 Thermisch verzinkt.

De professionele urineverwijderaar heet Pi-Solve Urineverwijderaar en is bij mij te koop in de webshop.

Claims en halve waarheden in advertorials

Er zijn bedrijven die met schreeuwerige advertorials (en heel lange teksten) allerlei claims en halve waarheden verkondigen.

Wat is een advertorial?

Een advertorial is reclame die eruitziet als een informatief artikel.

Een bedrijf (of verkoper) heeft een tekst die lijkt op een informatief artikel, blog of nieuwsbericht. Het leest alsof iemand neutraal uitleg geeft, maar het echte doel is een product verkopen of een bepaald merk promoten.

Hoe kun je een advertorial herkennen?

• het begint met een probleem of angst (“dit product kan gevaarlijk zijn!”)
• er wordt verwezen naar experts zonder bronvermelding (“dierenartsen waarschuwen voor…”)
• daarna volgt een lang verhaal dat zogenaamd uitleg geeft
• aan het einde van het artikel wordt een specifieke oplossing of een productnaam genoemd (die dan de oplossing zou zijn voor alle angst en de problemen waarover je hebt gelezen natuurlijk)

Het verschil met een gewone advertentie is dus dat een advertorial doet alsof het onafhankelijke informatie is, terwijl het eigenlijk marketing is.

Zo wordt in dit soort advertenties bijv. beweerd dat silica in kattenbakvulling kanker zou veroorzaken bij katten. Maar dat is uit zijn verband gerukt. Er worden verschillende vormen van silica door elkaar gehaald. Kristallijn silica kan bij langdurige en zware industriële blootstelling longziekten veroorzaken. Dat is aan de orde bij mensen die jarenlang in de mijnbouw of steenbewerking hebben gewerkt en dagelijks veel stof hebben ingeademd. In kattenbakvulling wordt doorgaans amorfe silica gebruikt. Dat is dezelfde chemische stof (siliciumdioxide), maar met een andere structuur en andere eigenschappen. Voor het gebruik in kattenbakvulling zijn er geen aanwijzingen dat dit bij normaal gebruik gezondheidsproblemen bij katten veroorzaakt.

Persoonlijk ben ik overigens geen fan van silica-kristallen, die pijn doen aan gevoelige kattenvoeten, maar er is geen bewijs dat katten er longproblemen of kanker van krijgen wanneer het in de kattenbak wordt gebruikt.

Ook beweren dit soort bedrijven dat stof van kattenbakvulling katten ziek zou maken. Stoffend grit kan inderdaad hinderlijk zijn. Ik heb zelf geen gevoelige luchtwegen en toch vind ik het vervelend als kattenbakvulling veel stof produceert. Ik heb in het verleden ook kattengrit gebruikt dat een dikke laag stof op alle oppervlakken achterliet. Ik vind dat vies, het geeft extra veel schoonmaakwerk en ook voor gezonde mensen en dieren is zo’n laag stof overal op z’n minst onprettig. Toen ben ik op zoek gegaan naar niet-stoffend kattengrit.

Voor mensen of katten met astma of gevoelige luchtwegen kan stof zeker wel een probleem zijn. Maar dit is niet iets dat alleen bij klei-kattenbakvulling voorkomt. Ook plantaardige kattenbakvulling kan behoorlijk stoffen, afhankelijk van het materiaal en de kwaliteit.

Klompvormend grit kan, zoals de meeste mensen wel weten, een probleem zijn wanneer bijvoorbeeld kittens het opeten en inslikken. Dat geldt overigens niet alleen voor bentoniet (klei), maar voor alle soorten (klompvormend) kattengrit. Het materiaal kan in de maag vocht opnemen en samenklonteren. Daarom raden veel dierenartsen klompvormend grit af bij jonge kittens die in hun speelsheid dingen in hun bek nemen of opeten. Maar ook dit is niet zomaar automatisch bewijs dat het kattengrit uit de advertorial de beste oplossing zou zijn.

Bentoniet wordt uit kleimijnen gewonnen en is geen hernieuwbare grondstof. Bentoniet verbrandt niet in afvalverbrandingsinstallaties en het blijft als restmateriaal over, waardoor het de afvalberg vergroot. Volgens Milieucentraal is dat een van de redenen om alternatieve soorten kattenbakvulling te overwegen.

Ik vind het echt belangrijk om de natuur zoveel mogelijk te sparen en ik heb geprobeerd om over te stappen op plantaardig grit. De zakken maïs-grit van World’s Best Cat Litter vond ik helemaal super, ook omdat de zakken lichtgewicht zijn. Maar helaas werkte het bij mijn (opvang-)katten niet. Het heeft een aparte geur en ik vermoed dat dat de reden is dat de katten het niet prettig vonden. Ik vind het zelf geen vieze geur, maar ik ruik het wel, in tegenstelling tot bentoniet (klei)-kattengrit dat vrijwel geurloos is.

Geraadpleegde bronnen

Ellis, S. L. H., McGowan, R. T. S., Martin, F., & DePorter, T. (2017). The influence of litter depth on cat elimination behaviour. Applied Animal Behaviour Science, 195, 123–129. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2017.06.008

McGowan, R. T. S., Ellis, S. L. H., Bensky, M. K., & Martin, F. (2017). The physical and sensory characteristics of cat litter and their influence on feline elimination behaviour. Journal of Feline Medicine and Surgery, 19(10), 1038–1049. https://doi.org/10.1177/1098612X16671786

Neilson, J. C. (2004). Thinking outside the box: Feline elimination behavior problems. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 34(2), 425–442. https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2003.10.006

Overall, K. L. (2013). Manual of clinical behavioral medicine for dogs and cats. Elsevier

---

Laatste update: 13 maart 2026