Kattengedrag is een gespecialiseerd vakgebied binnen de gedragsbiologie. Niet iedereen met een opleiding in diergedrag, biologie of diergeneeskunde is automatisch een expert in kattengedrag. Katten verschillen namelijk sterk van andere dieren in hun sociale structuur, communicatie en stressreacties. Lange tijd werd kattengedrag bovendien minder intensief onderzocht dan gedrag van honden of landbouwdieren, waardoor kennis vaak werd afgeleid van andere diersoorten. Tegenwoordig bestaat er een groeiend aantal wetenschappelijke studies dat zich specifiek richt op kattengedrag en kattenwelzijn. Daardoor wordt steeds duidelijker dat kattengedrag een eigen onderzoeksveld vormt. Voor het begrijpen en behandelen van gedragsproblemen bij katten is daarom specifieke kennis van kattengedrag noodzakelijk.
Veel kattenliefhebbers realiseren zich niet dat kattengedrag een specialistisch vakgebied is. Er bestaan opleidingen die zich specifiek richten op kattengedrag en kattengedragstherapie. Toch gebeurt het regelmatig dat mensen zich beroepen op informatie die zij hebben gekregen van iemand met “een opleiding over dieren” in het algemeen. Soms wordt daarbij zelfs gezegd dat deze informatie afkomstig is van “een professor in diergedrag”. Dat klinkt overtuigend, maar ‘een opleiding over diergedrag’ betekent niet automatisch dat iemand ook specialist is in kattengedrag.
Binnen de gedragsbiologie is expertise vrijwel altijd soortspecifiek. Onderzoekers en gedragstherapeuten specialiseren zich doorgaans in één diersoort of een kleine groep verwante soorten. Dat komt doordat gedrag sterk afhankelijk is van evolutie, ecologie, sociale structuur en communicatie. Een expert in hondengedrag, vogelgedrag of vee-ethologie is daarom niet automatisch ook deskundig op het gebied van kattengedrag.
Inhoudsopgave
- 1 Het beroep van kattengedragstherapeut
- 2 Liesbeth Puts
- 3 Katten Kenniscentrum Nederland
- 4 Waarom kennis over dieren niet automatisch kennis over katten is
- 5 Het probleem
- 6 Geaccrediteerde opleidingsinstituten voor kattengedrag
- 7 Hoe vind je een betrouwbare en gediplomeerde kattengedragstherapeut?
- 8 Misschien ook interessant om te lezen
- 9 Wetenschappelijke literatuur over kattengedrag
Het beroep van kattengedragstherapeut
Kattengedragstherapeut of kattengedragsdeskundige is een relatief jong beroep. Tot 2002 bestond dit beroep in Nederland nog niet. In boeken over katten lag de nadruk lange tijd vooral op herkomst, rassen en verzorging. Wetenschappelijk onderzoek naar kattengedrag was beperkt en gedragskennis werd vaak afgeleid van onderzoek naar andere dieren.
Vooral honden werden daarbij regelmatig als referentie gebruikt. Katten werden daardoor lange tijd gezien als kleine honden, en hun gedrag werd ook op die manier geïnterpreteerd. Inmiddels weten gedragsbiologen dat dit een fundamentele misvatting is. Katten verschillen namelijk op belangrijke punten van andere diersoorten, zowel in hun sociale organisatie als in hun communicatie en stressreacties.
Volgens gedragsbioloog John Bradshaw is een deel van de klassieke kennis over probleemgedrag bij katten zelfs gebaseerd op extrapolatie van onderzoek bij honden, omdat er lange tijd weinig specifiek onderzoek naar katten beschikbaar was.
Liesbeth Puts
Voor een breder publiek werd wetenschappelijke kennis over katten toegankelijker door het werk van gediplomeerd kattengedragstherapeut Liesbeth Puts. Sinds 2012 publiceert zij informatieve artikelen waarin zij wetenschappelijk onderzoek naar katten vertaalt naar begrijpelijke informatie voor kattenliefhebbers.
In haar blogs en boeken maakt zij onderzoeksresultaten toegankelijk voor een breed publiek. Daarmee heeft zij een belangrijke bijdrage geleverd aan het vergroten van kennis over kattengedrag. Ik raad al jaren ieder kattenbaasje aan om zich te abonneren op de blog van Praktijk voor Kattengedrag.
Katten Kenniscentrum Nederland
Ook het Katten Kenniscentrum Nederland speelt een belangrijke rol bij het toegankelijk maken van wetenschappelijke kennis over katten. In hun uitgebreide kennisbank worden onderzoeksresultaten over katten vertaald naar begrijpelijke informatie voor kattenbaasjes.
Dit soort initiatieven laten zien dat kattengedrag een serieus vakgebied is waarin kennis voortdurend wordt ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek.
Waarom kennis over dieren niet automatisch kennis over katten is
De huiskat (Felis catus) heeft een andere evolutionaire achtergrond dan veel andere huisdieren. Katten zijn geëvolueerd als solitaire jagers en hebben een sociale organisatie die sterk verschilt van die van honden en andere groepsdieren. Hun communicatie, territoriumgebruik en stressreacties zijn daardoor wezenlijk anders.
Dat betekent dat gedragsmodellen die zijn ontwikkeld voor andere diersoorten niet automatisch toepasbaar zijn op katten. Veel klassieke gedragsconcepten uit de gedragsbiologie zijn bijvoorbeeld ontwikkeld op basis van onderzoek naar honden, primaten of landbouwdieren. Wanneer zulke modellen rechtstreeks op katten worden toegepast, ontstaan heel makkelijk verkeerde interpretaties.
Onderzoekers beschrijven bovendien dat een deel van de kennis over kattengedrag pas relatief recent systematisch wordt ontwikkeld. Lange tijd kreeg onderzoek naar katten minder aandacht dan onderzoek naar honden of landbouwdieren. Daardoor vormt kattengedrag tegenwoordig een steeds duidelijker afgebakend onderzoeksveld binnen de gedragsbiologie.
Het probleem
In Nederland is de titel ‘kattengedragstherapeut’ of ‘kattengedragsdeskundige’ geen beschermd beroep. Iedereen mag zichzelf zo noemen, ook zonder diploma van een erkende opleiding. Ook zijn er allerlei varianten en zelfverzonnen namen voor dit beroep in omloop in Nederland. Een indrukwekkend klinkende bedrijfsnaam geeft geen enkele informatie over de eventuele diploma’s en praktijkervaring van een kattengedragstherapeut.
Voor kattenliefhebbers is het vaak moeilijk te beoordelen hoeveel kennis iemand werkelijk heeft van kattengedrag. Een opleiding in biologie, diergeneeskunde of algemene gedragsbiologie betekent namelijk niet automatisch dat iemand zich ook uitgebreid met katten heeft beziggehouden.
Het argument dat een bepaalde opvatting klopt omdat “een professor dat heeft gezegd” is bovendien geen wetenschappelijk bewijs. In de wetenschap wordt kennis niet beoordeeld op basis van autoriteit, maar op basis van gepubliceerd onderzoek en reproduceerbare resultaten. Ook professoren zijn meestal gespecialiseerd in een relatief smal onderzoeksgebied. Wanneer iemand uitspraken doet buiten zijn eigen specialisatiegebied, betekent dat niet automatisch dat die uitspraken wetenschappelijk goed onderbouwd zijn.
Geaccrediteerde opleidingsinstituten voor kattengedrag
Er zijn opleidingen die zich specifiek richten op kattengedrag. Deze opleidingen zijn beoordeeld door onafhankelijke organisaties of beroepsverenigingen en voldoen aan bepaalde inhoudelijke en onderwijskundige eisen.
Dit zijn opleidingsinstituten waar kattengedrag centraal staat:
Odisee (voorheen KaHo St Lieve)
“Geaccrediteerd” betekent dat een onafhankelijke organisatie heeft beoordeeld dat een opleiding voldoet aan bepaalde kwaliteits- en inhoudseisen. Binnen een vakgebied kan zo worden vastgesteld dat een opleiding daadwerkelijk gericht is op professionele kennis en vaardigheden.
Dit onderscheid is belangrijk. Niet iedereen met een opleiding over dieren is automatisch gespecialiseerd in kattengedrag. Net zoals een arts voor mensen zich kan specialiseren in cardiologie of neurologie, vraagt ook gedragskennis vaak om een duidelijke specialisatie.
Hoe vind je een betrouwbare en gediplomeerde kattengedragstherapeut?
Betrouwbare en gediplomeerde gedragstherapeuten met een erkend diploma vind je via één van deze drie websites:
Ik verwijs ook graag naar Nicole Mommertz. Zij is gediplomeerd kattengedragstherapeut (Tinley), socialiseerder van volwassen (ver)wilde(rde) huiskatten en ze heeft veel praktijkervaring met verschillende gedragsproblemen. Je kunt ook bij Nicole terecht met praktische vragen over jouw kat met diabetes. Misschien dat dit informatieve bericht al antwoord geeft op een of meer van je vragen over je suikerkat. Stuur me een mailtje met je hulpvraag en dan zet ik het door naar Nicole.
Woon je in België? Dan vind je erkende gedragstherapeuten via deze website.
Misschien ook interessant om te lezen
waarom hebben katten een hekel aan dichte deuren
Wetenschappelijke literatuur over kattengedrag
De afgelopen decennia is er steeds meer wetenschappelijk onderzoek verschenen dat zich specifiek richt op kattengedrag, kattenwelzijn en de relatie tussen katten en mensen. Onderzoekers bestuderen bijvoorbeeld sociale interacties tussen katten en mensen, stressfactoren in huiselijke omgevingen en de invloed van leefomgeving op kattenwelzijn.
Enkele belangrijke publicaties binnen dit onderzoeksveld zijn onder andere:
Bradshaw, J. W. S. (2013). Cat Sense: How the New Feline Science Can Make You a Better Friend to Your Pet.
Bradshaw, J. W. S. (2018). Normal feline behaviour and the development of behaviour problems. Journal of Feline Medicine and Surgery.
Turner, D. C., & Bateson, P. (2014). The Domestic Cat: The Biology of Its Behaviour. Cambridge University Press.
Crowell-Davis, S. L., Curtis, T. M., & Knowles, R. J. (2004). Social organization in the cat. Journal of Feline Medicine and Surgery.
Rochlitz, I. (2005). A review of the housing requirements of domestic cats. Applied Animal Behaviour Science.
Ellis, S. L. H. (2009). Environmental enrichment for domestic cats. Journal of Feline Medicine and Surgery.
Vitale Shreve, K., & Udell, M. (2015). What’s inside your cat’s head? Animal Cognition.
Vitale Shreve, K., Mehrkam, L., & Udell, M. (2017). Social interaction between domestic cats and humans. Behavioural Processes.
Amat, M., Camps, T., & Manteca, X. (2009). Stress in owned cats. Journal of Feline Medicine and Surgery.
Stella, J., Croney, C., & Buffington, T. (2013). Environmental factors affecting feline welfare. Journal of Feline Medicine and Surgery.
Deze studies laten zien dat kattengedrag inmiddels een uitgebreid en gespecialiseerd onderzoeksveld is geworden binnen de gedragsbiologie. Juist daarom is specifieke kennis van kattengedrag belangrijk wanneer gedrag van katten wordt geïnterpreteerd of wanneer advies wordt gegeven aan kattenbezitters.
Laatste update: 4 mei 2026