De krabben en beten van katten worden vaak onderschat. Hoe lief je katten ook zijn, het kan altijd een keer gebeuren dat je kat krabt of bijt, als ze pijn hebben of in paniek zijn.

Marieke heeft er in het verleden ook ervaring mee gehad. Zij is een keer gebeten en gekrabd door haar eigen katten. Dat was een samenloop van omstandigheden en helemaal niet spannend wat er gebeurde, de kat was in paniek over een hond. Het zag er allemaal niet zo bijzonder uit. Marieke maakte de wondjes schoon met jodium en liet het erbij. Binnen korte tijd zwollen haar vingers enorm, ze kregen een blauwe kleur (!) en had ze verschrikkelijke pijn aan haar handen! In het ziekenhuis kreeg Marieke een tetanus-injectie en ze moest een week met haar arm in nat verband lopen tegen de zwelling.

Beten en krabben bij katten

Bij beten en krabben die katten elkaar toedienen, zie je vaak weinig bloed en verwondingen. Marieke heeft vroeger katten gehad die wel eens vochten met katten in de buurt en ze heeft toen regelmatig bij de dierenarts gezeten met haar katten, die grote abcessen hadden. De dierenarts legde uit dat een kattenbeet, of een krab, een minuscuul puntje maakt in de huid. De tanden en nagels van katten hebben veel bacteriën. Doordat de wond niet goed bloedt en direct sluit, worden de bacteriën opgesloten onder de huid, met een mogelijk abces tot gevolg, omdat de viezigheid geen kant uit kan.

Bijtwonden

Bijtwonden vormen “een goede voedingsbodem” voor bacteriën waardoor de kans op een infectie tamelijk hoog is. Deze bacteriën zijn afkomstig uit de bek van het dier of van de huid van de mens. Hoewel een kattenbeet meestal een kleine verwonding achterlaat, is de kans op infectie groter dan na een hondenbeet, omdat de verwonding vaak veel dieper en steekvormig is.

De kans op een infectie wordt ook bepaald door de lokalisatie van de beet. Bijtwonden aan handen en vingers hebben een grotere kans om te ontsteken dan wonden op andere plaatsen. Een lokale ontsteking kan leiden tot abcessen, peesschede-ontstekingen, gewrichts- of botontstekingen. Nog veel gevaarlijker is het wanneer de bacteriën in de bloedstroom terecht komen. Dat kan leiden tot schade aan de organen.

Nauwkeurig lichamelijk onderzoek en een juiste behandeling van de bijtwond zijn de beste garantie voor een ongestoorde wondgenezing. Juiste behandeling van de wondgenezing bestaat in ieder geval uit het reinigen van de wond en het eventueel toedienen van een antibioticum.

Wat te doen na een bijt- of krabwond van een kat?

Laat het in ieder geval even weten aan je huisarts. De huisarts kan je het beste adviseren over de verzorging en monitoring van je wond(en).

Bij een kattenbeet of krab hoef je meestal niet dezelfde dag al een tetanusprik te gaan halen. Als je in de afgelopen tien jaar bent gevaccineerd, ben je doorgaans nog goed beschermd. Weet je het niet zeker of is het langer geleden, dan is het goed dat de huisarts er al van weet. De tetanus-vaccinatie kan ook nog enkele dagen na het oplopen van de wond(en) worden gegeven.

Voor het verzorgen van de wond geldt in het algemeen:

• spoel de wond direct uit onder stromend water, minimaal enkele minuten
• gebruik eventueel milde zeep om de huid voorzichtig schoon te maken
• laat de wond open en bedek deze niet direct met een afsluitend verband, zodat er lucht bij kan komen
• houd de wond de eerste dagen goed in de gaten op tekenen van ontsteking, zoals roodheid, zwelling, warmte of pus
• bij klachten zoals pijn, koorts, zwelling of een zichtbare infectie: neem contact op met je huisarts voor advies en behandeling

Waarom je bij kattenbeten niet altijd Betadine hoeft te gebruiken

Ik was verbaasd toen iemand me vertelde dat je kattenbeten niet altijd met Betadine hoeft te ontsmetten. Dat wist ik niet! Ik heb gevraagd wat daar de reden van is en kreeg de volgende uitleg.

De nagels en tanden van katten zitten vol met bacteriën en de piepkleine wondjes sluiten vaak snel aan de buitenkant. Daardoor kunnen bacteriën dieper in het weefsel blijven zitten. Het zorgvuldig schoonspoelen van de wond met water is daarom vaak belangrijker dan alleen het gebruik van ontsmettende middelen. Betadine en andere jodiumoplossingen doden namelijk niet alleen bacteriën, maar kunnen ook gezonde huidcellen irriteren en het genezingsproces mogelijk vertragen.

Bij twijfel, meerdere of diepe wonden en natuurlijk tekenen van een ontsteking, is het altijd verstandig om contact op te nemen met je huisarts voor advies.

Hondsdolheid

Als er gevaar bestaat voor hondsdolheid, dan moet je onmiddellijk de huisarts waarschuwen en dan moet worden gestart met een uitgebreid protocol aan injecties. Dit is alleen van toepassing als het gaat om een beet van een dier in een land waar hondsdolheid voorkomt of als het dier recentelijk in het buitenland is geweest.

Tetanus

Tetanus komt na een hondenbeet zelden voor, maar met name de diepe prikwonden kunnen gevaar opleveren. Bij deze wonden wordt vaak preventief een tetanusinjectie gegeven. Bij kattenbeten wordt het heel vaak (preventief) gedaan.

Kattenkrabziekte

Kattenkrabziekte, ook wel lymphoreticulosis benigna, lymphogranuloma benignum, cat-scratch fever of cat-scratch disease genoemd, is een zoönose, een infectieziekte is die kan worden overgedragen van dieren op mensen. Kattenkrabziekte is een zeldzame ziekte, veroorzaakt door bacteriën (Bartonella henselae) die door het krabben van (vaak jonge) poezen kan worden overgebracht. Een behoorlijk deel van de katten heeft deze bacterie bij zich, zonder er zelf ziek van te worden.

Bij mensen leidt besmetting met kattenkrabziekte tot pijnlijke, gezwollen lymfeklieren van het getroffen gebied. Vaak gaat het gepaard met koorts en griepverschijnselen. Dit treedt enkele weken ná de besmetting op en kan meerdere weken aanhouden. Als de afweer voldoende functioneert verdwijnen de klachten meestal vanzelf. Maar de ziekte kan ook met onduidelijker symptomen gepaard gaan, bijvoorbeeld met neurologische klachten of gewrichtsklachten, of veel ernstiger verlopen! De infectie kan ook chronisch worden.

Wat zijn de symptomen van kattenkrabziekte bij de mens?

Als je een goede weerstand hebt, verloopt kattenkrabziekte meestal ongecompliceerd en het is ‘zelflimiterend’ (het lichaam lost het zelf op). Bij grofweg 1/3 van de besmette personen gaat de ziekte in de eerste dagen tot weken gepaard met de volgende symptomen:

• koorts
• hoofdpijn
• algemene ziekteverschijnselen

Andere symptomen die kunnen optreden, zijn:

• een of meerdere bultjes of puistjes van 2-3 mm grootte op de huid waar je bent gebeten of gekrabd;
• na enkele dagen worden deze bultjes blaasjes, waar een korstje op komt. Hierna verdwijnt de zwelling snel.
• Na ongeveer twee weken ontstaat er lymfeklierzwelling, waarbij meestal de lymfeklieren in de hals, in de oksel of de elleboogplooi opzwellen en pijnlijk worden;
• in een latere fase kan erythema nodosum ontstaan. Bij erythema nodosum ontstaan acuut pijnlijke rode onderhuidse bulten. Het is een immunologische reactie die door antigenen getriggerd kan worden. Het treedt vaak op als een verlate reactie op een infectie.
• Als een kat in je oog heeft gekrabd, dan kan er een oogontsteking optreden.

In zeldzame gevallen kan de ziekte tot een hersenvliesontsteking leiden. Ook kunnen er bij mensen met een verminderde weerstand ernstige aantastingen van lever en/of milt optreden.

Besmetting en preventie van kattenkrabziekte

Uit onderzoek is gebleken dat 22% van de Nederlandse katten de bacterie in het bloed heeft en dat ongeveer de helft van de onderzochte katten antistoffen heeft tegen Bartonella henselae. Dit betekent dat ze de bacterie een keer in hun leven in het bloed gehad hebben. Katten kunnen elkaar onderling via vlooien besmetten. Het is niet duidelijk of de mens ook via een vlo besmet kan worden. Zéker is dat de mens besmet wordt met B. henselae via een krab of een beet, of contact met het speeksel van een kat. Kattenkrabziekte kan niet tussen mensen worden overgedragen.

Hygiëne na een beet of krab (het wassen van de huid, wonddesinfectie en wondverzorging) is belangrijk. Verder is het goed om vlooien bij katten te bestrijden. Mensen met een verminderde weerstand kunnen beter niet met (jonge, speelse) katten omgaan.

Hoe vaak komt kattenkrabziekte voor?

De ziekte kan op elke leeftijd optreden, maar risicogroepen zijn kinderen en jongvolwassenen (gek genoeg: mannen vaker dan vrouwen) met katten als huisdier. De bacterie komt wereldwijd voor. In Nederland is niet precies bekend hoe vaak de ziekte optreedt, maar men schat minstens 300 tot 1000 gevallen per jaar.

Onderschat het niet, zoals Marieke bij haar kleine verwondingen heeft gedaan. Een beet of krab van een kat kan nare en pijnlijke gevolgen hebben. Nadat iemand in Marieke’s vriendenkring heftig was gekrabd en gebeten in een poging een kat te redden van een hond (ook al!) 🙂 heeft Marieke het beter gedaan dan bij zichzelf: gedurende 5 dagen lang meerdere keren per dag de wondjes gecontroleerd, gespoeld met water en vervolgens ontsmet met betadine*. En vervolgens de vele wondjes “open gehouden” met Vaseline. Bij deze persoon is het gelukkig vlekkeloos verlopen, de vele krab- en beetplekken zijn niet gaan ontsteken en er is ook geen infectie opgetreden met B. Henselae.

Bel bij twijfel over de krab- en bijtwonden ALTIJD je huisarts!
Vraag of antibiotica nodig is en vraag ook of een tetanusinjectie voor jou nodig is

Gebruikte bronnen

• de behandeling van honden- en kattenbeten, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 1990;
  134, nr. 20
• RIVM
• Wikipedia
• Mens en Gezondheid

---

Een vraag naar aanleiding van dit artikel

We kregen deze foto en vraag binnen over slecht helende wonden van beten en krabben van kittens.

Beste,

Wij socialiseren wilde en jonge kittens. Hebben er nu meer als 60 thuis opgevangen. Nu mijn vraag, ik word door de zeer jonge kittens regelmatig gekrabt op mijn onderarmen. Wondjes doen geen pijn. Het geneest heel langzaam op mijn armen. Bij mijn benen en handen is het snel genezen. Naar de huisarts geweest vond het maar vreemd. Nooit eerder gezien. Wat weten jullie hier iets van?

Mijn reactie:

Bedankt voor jullie vraag! Jeetje, dat ziet er inderdaad niet fraai uit. Het zou fijn zijn als de huisarts even zou bloedprikken, misschien is er iets in je bloed waardoor je genezing niet goed verloopt? Ik zet je vraag even door naar iemand die ik ken die al 20  jaar met verwilderde katten en kittens werkt, misschien heeft zij hier ideeën over. Ik kom er nog op terug!

En het antwoord van deze ervaren kattenopvanger kregen we gelukkig ook snel:

Wat ik niet lees, is of de arts ook een antibioticakuur heeft voorgeschreven en de verzorgers ook een gevaccineerd zijn tegen tetanus. Wondjes, hoe klein ook, moeten open blijven door b.v. een nat verband erom te doen. Het heeft ook met je afweer te maken hoe snel een wondje geneest. Vooral een beet van kittens kan de kattenkrabziekte veroorzaken. Dit heb ik zelf ook gehad door een hele kleine beet in mijn duim. Ik zou als ik de mensen was toch proberen te voorkomen om zich te laten krabben. Het lijkt vaak onschuldig, maar het kan vervelende gevolgen hebben. Ik heb geen idee waarom die wondjes zo traag helen. Bloedprikken bij de huisarts is altijd een optie.

---

Misschien ook interessant om te lezen

wanneer moet je naar de huisarts of met je kat naar de dierenarts? Goede informatie van het RIVM!

waarom bijt mijn kat mij als ik hem aai?

Laatste update: 26 februari 2026, informatie toegevoegd over het gebruik van Betadine