Door Marieke van de Weijer, september 2022

Ik krijg regelmatig aanmeldingen van “raskatten” zonder stamboom. Vrijwel zonder uitzondering zijn de baasjes enorm verbaasd als ik uitleg dat dit géén raskatten zijn. Ze hebben honderden euro’s betaald voor hun kitten en waren in de veronderstelling dat ze een raskat hadden aangeschaft. Ook is er bij hen verwarring; de vader had een stamboom, dan is hun kat toch zeker ook een raskat?

Een stukje uitleg en historie

Om een en ander in een goed licht te kunnen plaatsen zal ik eerst een stukje uitleg en historie plaatsen van de ontwikkelingen van de afgelopen jaren.

Marktplaats

In 9 van de 10 gevallen worden de “raskatten” zonder stamboom verkocht via Marktplaats. Ik vind dit géén verantwoord adres om een kat of kitten aan te schaffen. Broodfokkers en oplichters doen hier heel goede zaken en verdienen bakken met geld aan de verkoop van levende wezens. Sinds ik dit werk ben gaan doen in 2003, heb ik honderden keren huilende baasjes aan de telefoon gehad die een veel te jong of ernstig ziek kitten (of een zieke volwassen kat, al dan niet met sproeiproblemen of ernstige gedragsproblemen) via Marktplaats hadden aangeschaft. Wat moesten ze nu? Al deze baasjes belden en mailden mij voor advies en ik heb ze altijd gratis advies gegeven om hulp te krijgen.

De scheidingsleeftijd

Een te vroege scheidingsleeftijd (het aantal weken oud dat het kitten is wanneer hij uit het nest wordt gehaald) kan op latere leeftijd leiden tot gezondheidsproblemen, maar nog veel vaker tot gedragsproblemen zoals agressie en onzindelijkheid. Helaas is de wettelijke scheidingsleeftijd nog steeds 7 weken – en dat is doorgaans te jong.

Zeven weken is doorgaans te jong, maar zeker niet altijd!

Als je heel diep in de materie wil duiken, dan is het Kittenkompas van het toonaangevende instituut Tinley erg behulpzaam om de juiste scheidingsleeftijd te bepalen. Er zijn situaties dat het wel degelijk goed is voor het kitten om met 7 weken van de moeder gescheiden te worden en dat wordt in het Kittenkompas onderbouwd uitgelegd. Hier kun je een overzichtelijk PDF-document downloaden. Op pagina 2 vind je heldere voorbeelden van situaties waarin katten beter op een jongere leeftijd geadopteerd kunnen worden, juist in het kader van hun welzijn.

Zestien weken is vaak veel te laat

Er is een enkeling in kattenland die denkt dat 16 weken de beste scheidingsleeftijd is voor ieder kitten. Dit is nergens op gebaseerd. Deze aanname is wetenschappelijk in het geheel niet onderbouwd en nergens op gebaseerd. Al beweren aanhangers van deze theorie dat het wetenschappelijk aangetoond is! Ook is deze scheidingsleeftijd voor de meeste katten véél te laat en dit leidt tot welzijnsproblemen voor moeder en kittens.

---

---

De Coronajaren 2020 en 2021

Ten tijde van de eerste Coronajaren (2020 en 2021) was er ENORM veel vraag naar katten. De asiels waren leeg en op iedere kat bij mij in de bemiddeling kreeg ik het tienvoudige aantal reacties (!) ten opzichte van eerdere jaren. Veel kattenliefhebbers hebben dit als een heel negatieve ontwikkeling beschouwd, maar hier is enige nuance wel op zijn plaats! Er zijn inderdaad veel kittens en puppy’s aangeschaft en zeker niet altijd met de beste overwegingen. Vooral bij honden is dit een probleem gebleken. Niemand kon naar puppycursus en daar zit je dan, als nieuwbakken eigenaar, met een puppy die aan de riem trekt, spullen sloopt in huis en alles bij elkaar blaft. Geen makkelijke opgave en helaas is ‘de Coronapuppy’ geen verzinsel.

Bij katten ligt dat anders. Voor veel kattenliefhebbers is het leven in en na Coronatijd voorgoed veranderd. Waar er eerst geen tijd was voor een huisdier, met 40 uur werken (én reistijd!) buitenshuis, gingen zóveel adoptanten de helft van de week thuiswerken, dat het ineens mogelijk werd om een huisdier te hebben. Voor ontzettend veel mensen ging een jarenlange kattenwens in vervulling en dat is ze zo ontzettend gegund! Er waren toen bij lange na niet voldoende katten om aan alle vraag te voldoen…En de verkopers op Marktplaats tierden er welig bij. 🙁 Volgens Dibevo hebben 80.000 huishoudens (!) een hond of kat aangeschaft in de Coronajaren. Maar ik vermoed dat er het véél meer zijn dan 80.000.

Vermeerderaars zonder enige kennis van zaken zagen gouden bergen en fokten doorlopend met de gekste combinaties, die ze voor de hoofdprijs verkochten. En helaas boekten ze daar heel erg veel succes én winst mee… De meest bizarre rascombinaties heb ik voorbij zien komen; combinaties die je (alleen al door de verschillende vachtsoorten of uiteenlopende karakters) nooit met gezond verstand zou maken. Kittenverkoop tegen woekerprijzen. Ik heb voortdurend gratis voorlichting gegeven hierover – en de mensen die mij om advies vroegen, gevraagd om geduld te hebben, omdat ook in de lentes van deze jaren de asiels en stichtingen weer zouden vollopen met kittens. En dán kun je een kitten op verantwoorde wijze adopteren, dat goed gesocialiseerd is, de juiste leeftijd heeft en de beste medische zorg heeft gehad. En dat geldt natuurlijk ook voor kittens van een goede fokker, daar moet je soms gewoon een tijdje op wachten. Maar mensen zijn helaas ongeduldig en wilden meteen een kitten…en niet wachten.

Post-Corona in 2022

In 2022 ontstond er een heel nieuw probleem. Doordat zóveel mensen (al dan niet via een onverantwoord adres) een kitten of volwassen kat geadopteerd hebben, is er sinds 2022 vrijwel geen vraag naar katten.

2024: het is erger dan ooit

In oktober 2024 is de situatie absoluut nog niet bijgetrokken. Sterker nog, ik lees berichten van asiels dat ze in 10 jaar tijd niet zo vol hebben gezeten.

Bericht van RTL Nieuws op 27 september 2024
“Asiels voller dan ooit: ‘Voor elke kat die we plaatsen, krijgen we er twee terug'”

Ik neem vrijwel geen katten aan voor herplaatsing

Dit is de reden dat ik sinds 2022 vrijwel geen katten meer aanneem voor een begeleid herplaatsingstraject.

In de meeste gevallen wenden kattenbaasjes zich tot mij als er nog maar een paar dagen (of een paar weken) tijd is om een nieuw thuis te vinden. Een kat op zulke korte termijn verantwoord herplaatsen, is voor mij onhaalbaar.

Ook voor katten met aandachtspunten, die ik in eerdere jaren altijd herplaatst kreeg naar een perfect passend thuis, is het bijzonder moeilijk een thuis te vinden. Als het al lukt, dan duurt het vaak maanden.

Ik neem alleen maar katten aan voor bemiddeling bij herplaatsing als ik inschat dat het gaat lukken om binnen een half jaar een thuis te vinden. En dat zijn er helaas maar heel weinig. Ik probeer kattenbaasjes op alle mogelijke manieren te helpen met gratis persoonlijk advies, tips op maat en alternatieven om een thuis of opvang te vinden.

Update 1 juli 2025: ik stop geheel met herplaatsen

Al maanden probeer ik voor de (slechts 3) katten in de bemiddeling voor herplaatsing een thuis te vinden en daar heb ik zoals altijd álles voor gedaan. Als er al reacties komen, dan zijn ze niet passend of het is geen match. Het kattenlandschap is ‘post-Corona’ voorgoed veranderd en ik ga met 20 jaar ervaring in dit vak een andere weg inslaan. Ik blijf van harte beschikbaar om met iedereen mee te denken die zijn kat moet herplaatsen. In dit bericht vind je de belangrijkste tips, ik ben ook beschikbaar voor persoonlijk overleg via e-mail en telefoon.

---

Zoals ieder jaar stromen de asiels en de vele zwerfkattenorganisaties die Nederland rijk is, vanaf het vroege voorjaar vol. En niet – zoals veel mensen denken – met Corona-katten! Nee, met moederloze kittens, zwerfkatten en zwangere zwerfpoezen. Dit is ieder jaar weer hetzelfde verhaal en dit probleem ontstaat door baasjes die hun kitten niet (tijdig) laten helpen. Ongecastreerde katers raken vermist omdat ze gaan zwerven, jonge krolse poesjes gaan de hort op en raken zwanger – en komen niet altijd terug naar huis. Het zwerfkattenprobleem is in Nederland enorm groot, ook al zetten meer dan 100 (!) zwerfkattenstichtingen in Nederland zich jaarrond doorlopend in om de zwervertjes te helpen. Sterker nog, na de Coronajaren is het aantal dumpingen van (zwangere) poezen, (moederloze) kittens en volwassen katten explosief toegenomen.

De “Corona-katten” worden niet bij mij aangemeld voor bemiddeling bij herplaatsing. De “Corona-katten-adoptanten” hebben weloverwogen een adoptie gedaan en werken nog steeds (meer dan) voldoende vanuit huis, waardoor hun lieve kat of kitten gewoon bij ze blijft wonen.

Tienduizenden huishoudens hebben al een kat

Maar dit betekent dat tienduizenden mensen de komende 15 jaar niet op zoek zijn naar een kat… En dat is heel goed te merken bij de reacties en adopties, helaas.

Daarnaast zijn er nog meer factoren waardoor het aantal adoptanten in 2024 nog steeds op een historisch dieptepunt is.

Een nieuwe crisis in 2022

Ik heb het vanaf 2008 al meegemaakt – en omdat ik dit werk toen ook al deed, weet ik ook wat de gevolgen zijn in kattenland met betrekking tot herplaatsingen en de adoptie van katten.

In 2022 dreigt opnieuw een crisis. De inflatie is torenhoog, mensen kunnen de energierekening niet betalen en boodschappen en brandstof zijn onbetaalbaar. Dit zijn redenen, net als in de ‘echte’ financiële crisis vanaf 2008, dat mensen niet aan een nieuw (of 2e, 3e) huisdier durven te beginnen omdat ze bang zijn dat ze (onverwachte) kosten van een kat niet kunnen dragen.

Nu geef ik natuurlijk doorlopend voorlichting over de grootste kostenpost: de dierenarts. Zéker in deze tijd is het niet vanzelfsprekend dat er een spaarpot is voor onvoorziene medische kosten en een huisdierenverzekering beveel ik dan ook al jaren aan, dat scheelt je zoveel zorgen! Gemoedsrust is te koop, zeg ik altijd maar.

Maar ook (dieet-)voer, kattengrit en alles wat verder nodig is voor de verzorging van een kat, kost een kattenbaasje veel geld. Helaas speelt dit ook nu weer mee bij de redenen dat mensen niet gauw kiezen voor een nieuwe kat (erbij), wat helaas opnieuw leidt tot minder adopties in deze toch al zo moeilijke tijd.

Ketenvorming van dierenartsen

Bovenop alle financiële ellende voor baasjes, is de ketenvorming van dierenartspraktijken, waarbij praktijken door buitenlandse investeerders worden opgekocht, een groot financieel probleem. Dierenartskosten zijn voor veel baasjes niet meer te betalen. Gelukkig zijn er tal van initiatieven, zoals castraties, vaccinaties en chippen voor een fractie van de normale prijs. Bepaalde acties zijn er zelfs jaarlijks, waardoor je op die momenten veel kostenbesparing kunt behalen.

Jaarlijkse acties bij dierenartsenpraktijken

Informeer bij je eigen dierenarts of jouw dierenartsenpraktijk deelneemt aan deze jaarlijkse acties.

Februari: maand van de gebitsverzorging. Bij veel dierenartsen gratis gebitscontrole en/of korting op de behandeling

---

Maart: bij veel dierenartsen zijn er acties waarbij je korting krijgt op de castratie of sterilisatie van je kat

---

Juni is Chipmaand. Bij veel dierenartsen kun je deze maand tegen gereduceerd tarief laten chippen

---

De Facebookgroep Vrijgevestigde Dierenartsen&(Huis)Diercrematoria in Nederland & Vlaanderen heeft voor baasjes al helemáál een groot verschil gemaakt, door een kaart van Nederland en België te maken waar je vrijgevestigde dierenartsen in je eigen regio kunt vinden. Dat zijn onafhankelijke dierenartsen die nog steeds marktconforme tarieven hanteren voor hun dienstverlening.

Op onderstaande kaart kun je alle vrijgevestigde dierenartsen en crematoria vinden die niet behoren tot een keten en waar dus eerlijke en gangbare prijzen worden gerekend.

---

En dan naar de raskat zonder stamboom…

De ‘raskat zonder stamboom’ is er altijd geweest en werd altijd al verkocht via Marktplaats en soortgelijke verkoopsites. Dat heeft in de Corona-jaren een enorme vlucht genomen omdat het voor onkundige geldwolven een fantastisch verdienmodel is. 🙁

Waarom is dat erg dat een raskat geen stamboom heeft?

• geen controle op de gezondheid van de ouderdieren
• geen check (d.m.v. bijv. bloedonderzoek en echo’s) vooraf bij de ouderdieren op (erfelijke) ziekten zoals HCM en PKD, bekende rasgebonden erfelijke aandoeningen, maar ook besmettelijke ziekten zoals FIV en FeLV
• geen oog voor het welzijn van de moederpoes en dus het maximum aantal toegestane nestjes per moederpoes
• een onbekend (of zeer hoog) inteeltpercentage met daardoor aangeboren afwijkingen bij kittens
• geen rasvereniging die toeziet op het fokken op verantwoorde wijze in het algemeen

Wat is een stamboom?

Een stamboom is een officieel document dat wordt uitgegeven door een rasvereniging, waarmee erkend wordt dat het om een raskat gaat. Op een stamboom staan de gegevens van de ouderdieren, grootouders en overgrootouders. Soms 4 en soms 5 generaties. Voor een fokker is dit onmisbare informatie om verantwoord te kunnen fokken, want een goede fokker probeert de meest verantwoorde combinatie te maken tussen een kater en een poes. Niet alleen op het gebied van gezondheid (en dus het zoveel mogelijk uitsluiten van inteelt), maar ook op het gebied van karakter en uiterlijk. En daarvoor is de informatie van beide ouders en voorouders heel belangrijk.

Waarom is een raskat met stamboom zo duur?

Een raskat met stamboom kost veel geld, vanaf 650 euro tot wel 5000 euro voor één kat, afhankelijk van het ras. Maar waaróm is een raskat dan zo duur? Niet omdat hij een papiertje heeft! Een stamboom kost maar rond de 15 euro en daar gaat het helemaal niet om. Het gaat om wat een stamboom vertegenwoordigt.

• een goede fokker test beide ouders op regelmatige basis op verschillende erfelijke aandoeningen. De kosten van de testen en de dierenartskosten kunnen – afhankelijk van de test – heel hoog zijn
• goede fokkers steken veel tijd én geld in het opvoeden van hun geliefde kittens. Van dure apparatuur zoals bijv. warmtelampen, tot benodigdheden zoals mandjes, speelgoed en een zorgvuldig samengesteld kittenpakket voor de kittenkopers. Ook aan het goed socialiseren van de kittens wordt veel aandacht besteed
• een fokker kan grote financiële verliezen lijden als blijkt dat een dekkater of een fokpoes een erfelijke aandoening heeft. Die kat moet dan uit het fokprogramma worden verwijderd, met alle financiële consequenties van dien
• de meeste dekkingen verlopen op natuurlijke wijze waarbij de moederpoes in haar vruchtbare periode gaat logeren bij de dekkater. Als de beste match aan de andere kant van de wereld woont, dan gaat dat gepaard met enorm hoge reiskosten voor de fokker. Ook moet aan de fokker/eigenaar van de dekkater dekgeld worden betaald. Als de dekking de eerste keer niet lukt, volgen er opnieuw torenhoge kosten
• een goede fokker houdt de kittens thuis bij de moeder tot de leeftijd van 13-16 weken oud. Dat wil dus zeggen dat alle kittens in de tussentijd door de fokker verzorgd moet worden. En dat is niet alleen enorm veel eten en kattengrit! Een raskitten met stamboom is 2x gevaccineerd (en mag dus ook pas 1 week ná de 2e enting verhuizen, dus vanaf de leeftijd van 13 weken), heeft dierenartscontroles gehad, is gechipt, ontwormd en ontvlooid en als het een raskat is van een fokker uit België, dan is het kitten ook nog gecastreerd/gesteriliseerd

Honderden euro’s betaald voor aanschaf, DUS het is een raskat!

“Ik heb 850 euro betaald voor mijn raskat zonder stamboom, dus dan moet het wel een raszuivere kat zijn!”

Dit hoorde ik helaas maar al te vaak in de Coronajaren. Adoptanten die een heel hoog bedrag hadden betaald voor hun kitten zonder stamboom (soms wel tot 2000 euro per kitten!), en dat was voor de adoptant dan hét bewijs dat het een raskat met stamboom moest zijn. Want die zijn duur en raskruisingen niet. Dat is helaas toch echt niet juist. De vraag en het aanbod bepaalt de prijs en als de vraag het aanbod ver overstijgt, dan is het maar gewoon wat de gek ervoor geeft. In Coronatijd waren er zoveel wanhopige kittenzoekers, dat zij bereid waren véél te veel te betalen voor een rasloze kat. De mensen die zich vooraf tot mij wendden voor advies, heb ik hier gelukkig voor kunnen behoeden. Keer op keer heb ik uitgelegd dat een raskitten zonder stamboom niet méér financiële waarde heeft dan een kitten uit het asiel. Zonder stamboom = geen raskat en je zou dan nooit meer dan rond de 150 euro mogen betalen voor de aanschaf van een kitten, hoe mooi het ook is en hoeveel het ook lijkt op een raskat.

Laat je niet misleiden door vermeerderaars die met droge ogen beweren dat ze ‘raszuivere’ kittens aanbieden. Er wordt vrolijk gestrooid met deze term, zelfs bij kruisingen van twee verschillende rassen en die zijn dus al zéker niet raszuiver! Alléén de stamboom geeft uitsluitsel over de raszuiverheid van een kitten en het is jouw goed recht om bij de fokker naar de stamboom te vragen en al zeker naar de uitslagen van (genetische) testen die gedaan zouden moeten zijn.

Leeftijd en zorg

Hoewel ik geen voorstander van ben van het aanschaffen van een kat via Marktplaats – en al zeker niet in deze tijd waarin iedere goede fokker een Facebook- of Instagram-profiel kan aanmaken, komt het voor dat goede fokkers adverteren op Marktplaats en dat je via dit medium een fokker vindt.

Als je jouw “raskitten” jonger dan de leeftijd van 13 weken hebt meegekregen, dan had je eigenlijk al kunnen weten dat het geen kittentje met stamboom is. Maar er waren veel ergere situaties, van zogenaamde raskittens die al op de leeftijd van 5 en 6 weken werden verkocht. Op Marktplaats zie je heel vaak dat kittens vóór de 9 weken “weg moeten bij de moeder”. Maar al te vaak worden er smoesjes gebruikt, bijv. dat de moeder ze verstoten heeft. Dit heeft één simpele reden: op de leeftijd van 9 weken moeten de kittens de eerste vaccinatie krijgen en dat kost geld. Een vermeerderaar wil zoveel mogelijk geld verdienen en dus zo min mogelijk kosten hebben. Vaccinaties zijn een grote kostenpost.

Met de prachtigste teksten wordt er dan ook geadverteerd dat de kittens ontwormd en ontvlooid zijn…en dat is alles. Niet gechipt, niet twee keer gevaccineerd op de leeftijd van 9 en 12 weken, niet lang genoeg bij de moeder en nestgenootjes gebleven om op te groeien tot een sociaal, evenwichtig en gezond kitten, geen geteste ouders, de gekste kruisingen… en daar betaal je dan een bedrag voor dat gelijk ligt aan de prijs van een verantwoord gefokt kitten van een goede fokker.

De moraal van het verhaal – en tips voor aanschaf

De moraal van het verhaal: wil je een raskat, kies dan altijd voor een raskat met stamboom. Als je op kittenbezoek gaat, vraag naar de stamboom en de uitslagen van bloedonderzoek, echo’s en genetische testen.

Is de aanschaf van een kitten met stamboom voor jou financieel niet haalbaar? Overweeg dan een volwassen herplaatser met stamboom! Die vind je via Kittentekoop.nl

Aanschaf van een huiskat

Als je geen specifieke raskat zoekt, kun je bij ieder dierenasiel én bij zwerfkattenstichtingen terecht voor een leuke kat of kitten. Nederland telt meer dan 100 zwerfkattenstichtingen waar doorlopend katten en kittens een nieuw thuis zoeken. Adoptie is een volwaardige en verantwoorde keuze. Ik geef al tientallen jaren tips over dierenasiels en zwerfkattenstichtingen in de regio. Stuur me gerust een e-mail onder vermelding van je woonplaats, voor gratis tips voor asiels en zwerfkattenstichtingen bij jou in de buurt.

Leestips

Wil je hier nog meer over lezen? Dit zijn mijn leestips:

wat is een broodfokker

hoe herken je een broodfokker

raszuivere kittens, maar zonder stamboom, waarom?

waar moet je op letten als je een cattery uitkiest?

hoe vind je een goede cattery? (erg goed en volledig artikel!)

wat zijn de duurste kattenrassen?

welke kattenrasverenigingen zijn er?

• links naar rasverenigingen 1
• links naar rasverenigingen 2

Heb je meer vragen over raskatten?

Neem dan contact op met Kittentekoop.nl. Voor mij al jaren hét betrouwbare adres voor de aanschaf van een kitten of raskat met stamboom.

Ook het lezen waard:

Hypo-allergene kattenrassen, bestaan die? En welke rassen zijn dat dan?

Een vaak gestelde vraag uit de praktijk: wij zoeken een Blauwe Rus in verband met allergie. Waar moeten we op letten?

---

Verantwoording

Ik heb dit artikel met grote zorg geschreven en gebaseerd op geraadpleegde wetenschappelijke literatuur en openbare bronnen. Ik geef de beschikbare kennis weer zoals die op het moment van schrijven bekend is. Als onderzoek geen direct oorzakelijk verband aantoont, benoem ik dat expliciet.

Wie kan aantonen dat een specifieke passage feitelijk onjuist is, kan mij daarvan via e-mail een concrete melding doen met onderbouwing en bronverwijzing. Ik neem geen algemene meningen, interpretaties of niet-onderbouwde stellingen in behandeling.

Laatste update: 20 februari 2026; ik heb een korte alinea toegevoegd over adoptie via dierenasiels en zwerfkattenstichtingen in Nederland.