Overmatig of nachtelijk miauwen bij katten kan verschillende oorzaken hebben. Soms ontstaat het gedrag plotseling zonder duidelijke aanleiding, maar het kan ook geleidelijk erger worden. Het is belangrijk om eerst een medische oorzaak uit te sluiten, omdat pijn, misselijkheid, een te snel werkende schildklier, diabetes of cognitieve achteruitgang bij oudere katten kunnen leiden tot meer vocaliseren.
Wanneer een dierenarts lichamelijke oorzaken heeft uitgesloten, ligt de verklaring meestal in gedrag. Sommige kattenrassen, zoals Siamezen, Bengalen, Burmezen of Oosterse katten, staan bekend als erg vocaal en miauwen van nature meer. Ook kan miauwen onbedoeld aangeleerd gedrag zijn geworden wanneer een kat merkt dat hij door miauwen aandacht krijgt. Het miauwen van een kat die gewend is dat hij een reactie krijgt van de eigenaar, kan in combinatie met andere oorzaken problematische vormen aannemen zoals heel hard loeien.
Om nachtelijk miauwen te verminderen kan het helpen om de kat overdag voldoende prikkels en activiteit te geven. Spelen in de avond, verrijking in huis en voldoende aandacht zorgen ervoor dat een kat zijn energie kwijt kan en rustiger wordt. Daarnaast vinden katten veel houvast in vaste rituelen en dagelijkse gewoontes.
Wanneer miauwen aandachtgedrag is, werkt negeren vaak beter dan reageren. Tegelijkertijd is het belangrijk om een kat juist te belonen en aandacht te geven wanneer hij stil is. In het begin kan het gedrag tijdelijk erger worden voordat het afneemt, een verschijnsel dat bekendstaat als uitdovingsweerstand. Ook kan het gedrag later nog kort terugkomen, wat spontaan herstel wordt genoemd.
Bij oudere katten kan hard of aanhoudend miauwen ook samenhangen met ouderdom, gehoorverlies of cognitieve achteruitgang. Als het gedrag blijft aanhouden en medische oorzaken zijn uitgesloten, kan een gediplomeerde kattengedragstherapeut helpen om de oorzaak verder te onderzoeken en een passende aanpak te vinden.