In dit overzicht met kattenweetjes en kattenfeiten lees je verrassende én onderbouwde informatie over wassen, zweten, hijgen, slapen, ruiken en eten bij katten. Ook komen onderwerpen aan bod zoals de vioolklier, zwarte katten die bruin verkleuren in de zon, het kleine percentage rode poezen en waarom katten slecht zien van dichtbij. Praktische tips over drinken, voer op temperatuur brengen en wanneer je met hijgen direct naar de dierenarts moet, maken dit artikel niet alleen leuk maar ook nuttig. Alle informatie is gebaseerd op wetenschappelijke bronnen, zodat je kunt rekenen op feitelijke en zorgvuldig gecontroleerde uitleg over kattengedrag en gezondheid.
Kattenweetjes en kattenfeiten
Katten zijn fascinerende dieren en er is zoveel over ze te weten! In dit bericht plaatsen we amusante kattenweetjes en interessante kattenfeiten.
Wist je dat…
wassen
een kat zich niet alleen wast om zichzelf schoon te houden? Wassen bij katten heeft ook een sociale functie. Dit begint al in het nest. De moederpoes zorgt dat de kittens schoon zijn en zich kunnen ontlasten, door over hun buik en geslachtsdelen te likken. Daarmee wordt de groepsgeur bevestigd en de onderlinge band versterkt tussen moeder en kittens. Als katten elkaar op volwassen leeftijd wassen, dan is dit ook een teken dat ze elkaar “aardig” vinden.
Katten die zichzelf kaal likken komt ook voor. In 75-80% van de gevallen heeft het een medische oorzaak als een kat zich kaallikt (bron: Tinley 2018). Dermatoloog-dierenarts Huidadvies voor Dieren heeft er een interessant blog over geschreven, dat vind je hier. Wees er snel bij als je kat dit gedrag vertoont. Pas als een dierenarts een medische oorzaak heeft uitgesloten, kun je gaan denken aan een gedragsoorzaak. Schakel dan zo snel mogelijk professionele hulp in.
zweten
een kat alleen kan zweten via de zweetklieren aan de voetzooltjes?
Goede aanvulling van Caroline via mijn Facebookpagina:
“En zeker bij angst: natte voetjes bij de dierenarts”
Dat klopt inderdaad ook, heel zielig vind ik dat altijd. 🙁
hijgen
een kat niet hijgt om warmte kwijt te raken, zoals een hond? Een kat hijgt zelden. Als een kat hijgt, dan wijst dat op oververhitting of benauwdheid, of het kan een van deze oorzaken hebben:
- de kat is overactief geweest (bijv. tijdens het spelen, als een kat gaat hijgen bij het spelen, dan heb je echt te lang of te intensief gespeeld! Katten horen niet te hijgen bij speelsessies van 5-10 minuten lang. Doen ze dat wel, dan moet je echt naar de dierenarts gaan voor onderzoek). Het hijgen stopt doorgaans snel als de kat rust
- katten kunnen hijgen bij acute pijn
- katten hijgen bij oververhitting (dat komt bij een kat niet zo heel gauw voor, maar het kan natuurlijk wel als een kat in de zomer bijvoorbeeld per ongeluk is opgesloten in een te warme ruimte). Katten met overgewicht, katten met een korte snuit, senioren én kittens lopen sneller en meer risico op oververhitting
- een kat kun je ook zien hijgen bij (grote) angst of stress!
- als je kat hijgt of kortademig is zónder dat hij zich ingespannen heeft, ga dan naar de dierenarts! Meer informatie over mogelijke oorzaken en ziektebeelden van hijgen of kortademigheid bij katten? Klik hier.
“Het grootste aantal katten met benauwdheid vertoont onderliggende hartproblemen. Dit hoef je niet eerder gemerkt te hebben. Door stijging van de bloeddruk in de afvoerende bloedvaten van de longen, ontstaat een vochtophoping in de longen en vochtophoping buiten de longen. Maar ook door tumoren en ontstekingen kan er vocht in de borstholte komen en kan jouw kat benauwd raken.”
(bron)
hijgen bij schildklierproblemen in combinatie met stress
Extreme stress kan gepaard gaan met open mond hijgen. Dit constateert een dierenarts wel eens bij katten met schildklierproblemen. Katten met een te snel werkende schildklier zijn doorgaans katten ouder dan 5 jaar, vallen af ondanks dat ze goed (of zelfs veel) eten en in de helft van de gevallen drinken en plassen deze katten meer dan voorheen.
(bron)
voor de kat z’n viool
‘Voor de kat z’n viool’, een relatief nieuwe uitdrukking is en daarom niet voorkomt in het Woordenboek der Nederlandsche Taal? Een officiële verklaring voor de herkomst van deze uitdrukking is er dus niet. Wij hebben wel een idee waar dit gezegde vandaan komt, want een kat hééft een viool!
De viool, vioolklier of wolfsklier is een kliertje bij katten en bepaalde hondachtigen. De vioolklier bevindt zich op de bovenkant van de staart en produceert feromonen die een rol spelen bij de voortplanting. De vioolklier vormt het ‘wolfsteken‘. Dit is een driehoekige zone in de huid met daarin haren die wat vettiger en soms anders zijn van kleur en consistentie. Als er problemen zijn met de vioolklier, dan wordt het ook wel een katerstaart genoemd. De haren zijn dan samengeplakt en voelen vet of olieachtig aan. Bij witte katten kun je een donkere of zwarte streep op de staart zien als de huid vet is. Een katerstaart kan klachten geven zoals ontsteking (roodheid, korsten, pustels) en ontsteking van de haarzakjes. Andere symptomen zijn: zwarte mee-eters of schilfers. Als je kat dit soort klachten heeft, is het belangrijk de dierenarts te bezoeken. Als je kat alleen een vette afscheiding op de staart heeft die er lelijk uitziet, dan kun je het zelf behandelen. Jaren geleden raadde de dierenarts aan de staart te wassen met antiroos-shampoo en dat werkte goed bij de vettige staartjes van de witte katten van Marieke. Over het gebruik van maizena zijn de meningen verdeeld, sommige kattenfokkers zeggen dat de problemen daarvan erger worden. In dit bericht geeft Huidadvies voor Dieren, een dierenarts die zich specialiseert in dermatologie, goede tips om een katerstaart vakkundig te behandelen.
de kattenneus
een kattenneus ongeveer 20 miljoen geurcellen bevat, vier keer zo veel als bij een mens? Katten kunnen 14x beter ruiken dan mensen en signaleren geuren ook nog eens sneller dan de mens.
katten hun neus gebruiken voor het herkennen van voedsel en voor seksuele ‘geuren‘? Katten gebruiken hun neus niet voor het volgen van een geurspoor van een prooi! Bron: Tinley Academie
de kattenneus met name is afgestemd op stikstof? Deze stof bevindt zich in rottend voedsel. Dit is de reden dat katten zo goed kunnen beoordelen of iets nog “eetbaar” is of juist niet. Katten zijn van nature namelijk geen aaseters.
vet eten
katten dol zijn op vet en dat dit helemaal niet slecht voor hen is? Lees er hier meer over.
koud eten
katten koud eten niet graag of helemaal niet willen eten? Een kat eet natuurlijk normaal gesproken een prooi die op lichaamstemperatuur is. Eten dat koud is of net uit de koelkast komt, heeft nauwelijks geur. Een kat eet met zijn neus! Het beste kun je op koud blikvoer uit de koelkast een klein scheutje kokend water gieten. Dan is het direct op de juiste temperatuur.
Opwarmen in de magnetron? Liever niet! De magnetron breekt bepaalde voedingsstoffen teveel af (net als iedere andere vorm van verhitten overigens. Je kunt het vergelijken met natvoer dat je alsnog gaat koken of opbakken. Daarnaast verwarmt de magnetron onregelmatig. Een magnetron verwarmt het vocht in voedsel. Het bakje is vaak gloeiend heet terwijl de helft van de inhoud maar warm is en de andere helft nog ijskoud. Als je er toch voor kiest om kattenvoer op te warmen in de magnetron, roer het na het opwarmen dan goed door en zorg dat je kat zijn bek niet kan verbranden aan het schaaltje. Informatie over verwarmen in de magnetron
Hoe ‘verwarm’ je rauw vlees, kvv en vooral kvv met bot Rauwvoerders weten het wel: rauw voer mag niet worden verhit, dat gaat ten koste van de voedingsstoffen. KVV (of vlees) met bot mag al zéker niet worden verhit. niet. Bot gaat splinteren na verhitting. Mijn katten krijgen iedere dag rauw vers vlees en kvv met bot. Als dat uit de koelkast komt, dan los ik dat op door kokend water in de etensbakjes te doen. De porseleinen schaaltjes worden warm en die gooi ik daarna leeg, dan leg ik het vlees erin. Dan is de ergste kou er net af.
Gebruik géén warm water uit de kraan, de kwaliteit van het kraanwater kan dan slechter zijn!
Om een lezersvraag naar aanleiding van dit artikel te beantwoorden: de Quooker is natuurlijk wat anders dan een gewone warm water-kraan. Uit de Quooker komt kokend water en dat is geen probleem.
slapen
een volwassen kat gemiddeld 15 uur per dag slaapt? Kittens en katten ouder dan 11 jaar slapen zelfs nog meer uren per dag!
roofdier én prooidier!
een kat naast een roofdier ook een prooidier is? Katten komen oorspronkelijk in ruige omgevingen voor zoals de woestijn en de savanne. Zij moeten hier telkens alert zijn op gevaar. Katten worden gegeten door coyotes en grote roofvogels willen ook nog wel eens een kitten verslinden!
niet drinken bij het eten
katten in de natuur niet willen drinken in de buurt van hun eten? Dieren voelen instinctief aan dat het gevaarlijk is om te drinken van water waar een dood dier in ligt. Het water bevat dan gevaarlijke bacteriën die dodelijk kunnen zijn. Katten hebben dit instinct nog steeds, en zij willen dus ook het liefst dat het waterbakje ver van het voerbakje vandaan staat. Voor onze wilde huistijgers betekent dat dat de voerbak, de kattenbak en het drinkwater allemaal minimaal 2 meter van elkaar vandaan moeten staan. Meer informatie: hoe laat ik mijn kat meer drinken?
overzicht
het voor een kat fijn is als de water- en etensbakjes niet strak tegen de muur aan staan? Zorg ervoor dat je kat eromheen kan lopen. Zo heeft je kat overzicht over de omgeving en dat geeft hem een veilig gevoel.
De reden dat katten graag hoog zitten, heeft ook te maken met overzicht hebben op een veilige hoogte. Dit heeft NIETS te maken met dominantie, dat komt bij de kat als diersoort niet voor.
smaakpapillen
de smaakpapillen in de bek van de kat er speciaal op gericht zijn om de aminozuren van vlees te onderscheiden? De smaakpapillen van de mens zijn er juist op gericht om de koolhydraten in plantaardig voedsel te ontdekken.
zwarte katten bruin worden van de zon
zwarte katten ‘bruin worden’ van de zon? Een zwarte kat kan door veel zonnebaden bruin kleuren / een roestkleur krijgen. De zon breekt het aanwezige Eumelanine in de vacht af (dat zorgt voor de zwarte kleur), zodat het onderliggende bruin-rode pigment zichtbaar wordt. In de winter (of met minder zon) krijgt de zwarte kat weer zijn oorspronkelijke zwarte jas terug.
Mijn eerste kat (toen was ik 11 jaar), had dit ook. Ze was gitzwart en kleurde bruiner in de zomer. Toen al (!) vroeg ik me af hoe dat kon. En nu ik groot ben 🙂 weet ik het eindelijk. Hierboven foto’s van mijn kater Koffie. In oktober 2022 was de hele tuin catproof en konden ze ook buiten de kattenren gaan genieten van de tuin. Sindsdien zijn de katten ontzettend veel in de tuin te vinden. En hoewel het nu pas april is, heeft de vacht van Koffie zo te zien toch al heel wat zon gehad. De roestbruine kleur die hij gekregen heeft, is duidelijk te zien!
rode poezen
Er maar heel weinig rode poezen zijn? De meeste rode katten zijn katers. Geschat wordt dat slechts 20% van de rode katten een poes is. Hoe dat genetisch in elkaar zit, kun je lezen in dit bericht. In mei 2025 is er door wetenschappelijk onderzoek een nieuw stukje van de genetische puzzel opgelost, dat lees je in dit nieuwsbericht.
slecht zicht van dichtbij
Dat katten slecht zien van dichtbij? Dit is ook de reden dat je wel eens ziet dat katten tegen een onbekend voorwerp aan tikken (of slaan), of met hun pootje voelen waar het water ‘begint’ in de waterbak. Katten zien alles binnen een afstand van ongeveer 30 cm katten niet scherp!
drinken
Geen enkel onderzoek heeft aangetoond dat een kat meer (of minder!) drinkt als het water naast de voerbak staat? (bron: webinar ‘een katvriendelijk huis’, door Maggie Ruitenberg, november 2022).
Uit onderzoek uit 2018 is gebleken dat katten niet méér drinken uit een fontein dan uit een (goede) waterbak? Maar als je een kat hebt die graag (of erger nog: alleen maar!) uit de kraan wil drinken, dan kan een kattenfontein de vorm van een kraan een supergoede oplossing zijn om hem meer te laten drinken!
TV / televisie / beeldscherm kijken
In de jaren ’80 beweerden toonaangevende kattenmagazines nog dat het voor dieren onmogelijk was om tweedimensionale beelden te zien. Veel mensen hadden hier toen al hun twijfels bij. Dieren die zichzelf zagen in de spiegel en daarop reageerden, honden die blaften naar een weerspiegeling in een ruit… en dieren die tv kijken. Nog steeds is niet onomstotelijk door de wetenschap bewezen dat dieren tv kunnen kijken, of wát ze dan precies zien. En zien ze hetzelfde als wij?
Feit is dat mijn poes Chloe een fervent tv-kijker was en ze heeft haar favoriete genre: andere dieren. Planet Earth, de prachtige en bekroonde BBC-serie met natuur en dieren, vond Chloe in ieder geval het kijken waard. De scène dat een fluithaas uit zijn hol kwam en werd bekeken door een Tibetaanse vos, heb ik wel 8x teruggespoeld en opnieuw aangezet. Ze kreeg er geen genoeg van en ze wilde zowat in het scherm kruipen.
Ook de film Eight Below (met sledehonden) vond ze prachtig, maar ze keek net zo gefascineerd naar de waterscène in Dirty Dancing! Dat gespetter vond ze denk ik interessant klinken, of de bewegingen die ze zag?
Mijn poes Friet (2022) keek pas voor het eerst tv toen ze dik 2,5 jaar oud was! Wat ze precies zag (of zo fascinerend vond aan twee praat-scènes!) in de serie Mocro Maffia, weet ik niet, maar de opname die ik kon maken, vond ik geweldig!
Verantwoording
Ik heb dit artikel met grote zorg geschreven en gebaseerd op geraadpleegde wetenschappelijke literatuur en openbare bronnen. Ik geef de beschikbare kennis weer zoals die op het moment van schrijven bekend is. Als onderzoek geen direct oorzakelijk verband aantoont, benoem ik dat expliciet.
Wie kan aantonen dat een specifieke passage feitelijk onjuist is, kan mij daarvan via e-mail een concrete melding doen met onderbouwing en bronverwijzing. Ik neem geen algemene meningen, interpretaties of niet-onderbouwde stellingen in behandeling.
Laatste update: 22 februari 2026